Ιθαγενείς

Παρουσίαση βιβλίου: «Η ιστορία των ΜΜΕ»

Σχολιάστε

Αρκετές φορές σε αυτό το ιστολόγιο έχουν παρουσιαστεί βιβλία ή και αποσπάσματά τους, θεωρώντας πως με αυτό τον τρόπο συμβάλουμε από μεριάς μας στην διεύρυνση των οριζόντων της γνώσης. Μέσα λοιπόν από τις κουβέντες μας και τις συζητήσεις μας έγινε αντιληπτό πως χρειάζεται να κάνουμε μια πιο εντατική προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση. Για αυτό πλέον στο ιστολόγιο θα υπάρχει μόνιμα η σελίδα «Βιβλία», με παρουσιάσεις και προτάσεις για νέες και παλιές κυκλοφορίες.  Η προσπάθεια αυτή όμως θέλει και … βοηθούς! Για αυτό στο ithageneis@gmail.com μπορείτε να στέλνετε τις προτάσεις και τις παρουσιάσεις σας!

Η ιστορία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης

Ο Jean- Noel Jenanneney  προσπαθεί μέσα 443 σελίδες να καταγράψει την ιστορία της εξέλιξης των ΜΜΕ, σε ένα παράλληλο ταξίδι με την σύγχρονη Ευρωπαϊκή ιστορία.

Θα ξεκινήσει το έργο του από τις πρώτες μορφές επικοινωνίας, όπως ένα σπασμένο κλαδί που σήμαινε πως ο εχθρός «πλησιάζει». Στη συνέχεια θα παρουσιάσει την σταδιακή εξάπλωση της γραφής και την χρήση της στους αρχαίους πολιτισμούς. Για το συγγραφέα ωστόσο, τίποτα δεν θα συμβάλει τόσο καθοριστικά στην επικοινωνία, όσο η ανακάλυψη από τον Γουτεμβέργιο το 1438 της τυπογραφίας. (προς τιμήν του συγγραφέα αναγνωρίζει και σημειώνει πως την τυπογραφία την είχαν πολύ νωρίτερα ανακαλύψει οι Κινέζοι).

Από το 1438 και έπειτα θα ξεκινήσουν τα πρώτα δειλά βήματα της έντυπης ενημέρωσης. Θα ξεκινήσει η έκδοση των πρώτων εφημερίδων και των πολιτικών περιοδικών, ενώ παράλληλα θα έχουν να αντιμετωπίσουν τις διώξεις των κυβερνώντων και τις προσπάθειες τους για τον έλεγχό τους. Σε εκείνους του χρόνους ουσιαστικά θα υποστηρίξει πως ξεκινούν και τα «πάθη» της δημοσιογραφίας, η διαφθορά, ο χρηματισμός και η μεροληψία. Η ανθρωπότητα ωστόσο, θα περιμένει μέχρι το 1702 για να γνωρίσει την πρώτη καθημερινή εφημερίδα (Dailiy Current), που εκδιδόταν για 32 χρόνια στην Βρετανική Αυτοκρατορία. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα ο χώρος της έντυπης ενημέρωσης θα έχει σε όλο το δυτικό κόσμο ανοδική πορεία. Σε αυτήν την εξέλιξη συμβάλει καθοριστικά η βιομηχανική επανάσταση και η αύξηση των αστικών και μεσοαστικών στρωμάτων στις πόλεις.

Την ίδια περίοδο θα ασκηθεί μια γόνιμη κριτική από τους φιλοσοφικούς κύκλους για το επίπεδο των πρώτων εφημερίδων συμβάλλοντας καθοριστικά στην βελτίωση του επιπέδου τους. Παράλληλα με αυτή τη κίνηση θα συγκροτηθεί και ένα άτυπο κίνημα υπεράσπισης της «ελευθεροτυπίας» έναντι της δικαστικής καταπίεσης, της φορολογίας (φόρος χαρτιού) και της διαφθοράς, κερδίζοντας αρκετές μάχες (στην Μεγάλη Βρετανία κυρίως) χωρίς όμως να διαμορφώνει ένα θεσμικό περιβάλλον που να προστατεύει στο εξής τον τύπο.

Στην άλλη πλευρά του ατλαντικού οι αγώνες για την ανεξαρτησία θα γίνουν παράλληλα με την αύξηση της κυκλοφορίας των εφημερίδων, ενώ άμεσα θα ληφθούν αποφάσεις υπέρ της προστασίας της ελευθεροτυπίας.

Σε εκείνο το σημείο θα αφιερώσει ένα διακριτό κεφάλαιο για την σπουδαιότητα του τύπου στα χρόνια της γαλλικής επανάστασης. Εκεί θα εδραιωθεί ο ρόλος του τύπου ως «προασπιστής της Δημοκρατίας», θα συμβάλει σημαντικά στην μετατροπή των «κατοίκων» σε πολίτες και θα συμβάλει αποφασιστικά στις πρωτοβουλίες των επαναστατών για τον εκδημοκρατισμό των αγροτών. Σε εκείνα τα χρόνια ο τύπος θα αρχίσει να καταλαμβάνει το νέο του ρόλο και να μετατρέπεται σε «άτυπο» εκφραστή της «κοινής γνώμης». Στο Παρίσι θα κυκλοφορούν δεκάδες εφημερίδες, ενώ θα διευρύνεται χρόνο με το χρόνο η σπουδαιότητα του τύπου.

Μετά από μια αξιόλογη παρουσίαση των αντιφάσεων που γέννησε η γαλλική επανάσταση θα περάσει ο συγγραφέας στον 19ο αιώνα και στην εποχή των «Times» του Λονδίνου. Η τεχνολογική επανάσταση του ατμοκίνητου πιεστηρίου, οι ανταποκρίσεις από το εξωτερικό και η καλύτερη ποιότητα θα μετατρέψει του Times σε σύμβολο και έκτοτε όλες οι εφημερίδες θα προσπαθήσουν να αντιγράψουν το μοντέλο τους.

Εκείνα τα χρόνια θα ξεκινήσει η έκδοση ειδικευμένων εντύπων (για κυνηγούς, αγρότες) και των πρώτων γυναικείων εντύπων. Εκείνη τη περίοδο θα γεννηθεί το «μυθιστόρημα σε συνέχεια» και θα αρχίσει σταδιακά ο χαρακτήρας του «ρεπορτάζ». Αυτές οι «επαναστάσεις» στο χώρο του Τύπου τον οδηγούν στην χρυσή εποχή του που θα διαρκέσει έως και τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο. Τα πρώτα πρακτορεία ειδήσεων θα αρχίσουν να εμφανίζονται και τα «περιστέρια» θα μεταφέρουν πληροφορίες από όλη τη δυτική Ευρώπη.

Όλος ο πολιτικός βίος θα συντονίζεται από το έντυπο μέσο, ενώ οι εθνικές εφημερίδες θα κυκλοφορούν καθημερινά σε εκατοντάδες χιλιάδες φύλλα.

Στη συνέχεια συγγραφέας θα αναφερθεί εκτενώς στο ρόλο του τύπου στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Την περιστολή των ελευθεριών του, τις φήμες και τις «διαρροές» στη διαχείριση των πολιτικών γεγονότων, την εισβολή των «επίκαιρων» στις κινηματογραφικές αίθουσες και τη μάχη της πένας με τα πληρωμένα άρθρα μεταξύ των εχθρών για την υπονόμευση του αντιπάλου.

Σε εκείνα τα χρόνια θα γεννηθεί και η ραδιοφωνία και το νέο μέσο θα ξεκινήσει και αυτό την πορεία του στον ιστορικό χρόνο. Θα αναφερθεί στις διαφορετικές διαδρομές του στις Η. Π. Α. και στην κεντρική Ευρώπη και τον πρώτο διάλογο για το διαχωρισμό του δημόσιου και του ιδιωτικού χώρου.

Θα αναφερθεί εκτενώς στον πόλεμο των ραδιόφωνων πριν και κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Την μετατροπή του πύργου του Άιφελ σε ραδιοφωνικό πομπό, τον χαρακτήρα του BBC, τα μηνύματα προς τον αντίπαλο, τον πόλεμο της έντασης των πομπών. Την ευρύτερη λειτουργίας τους μέσα στα γρανάζια της προπαγάνδας του Ναζισμού και του Φασισμού.

Μετά το τέλος του μεγάλου πολέμου, ο τύπος θα πληρώσει τον χαρακτήρα του μέσα στα χρόνια της κατοχής και δεν θα έχει ποτέ ξανά την αίγλη των χρόνων πριν το Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Παράλληλα θα αυξηθεί η τιμή των εφημερίδων,  πιέζοντας κατά πολύ πλέον τις πωλήσεις τouς. Αντίθετα εκείνα τα χρόνια και κυρίως στις ΗΠΑ θα αυξηθεί η κυκλοφορία των εβδομαδιαίων «κίτρινων» περιοδικών και στη Γαλλία τα πολιτικά περιοδικά.

Κάπου εκεί μετά το μεγάλο πόλεμο θα αρχίσει σταδιακά η εμφάνιση της τηλεόρασης προκαλώντας «σοκ» στο χώρο των μέσων εξαιτίας των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων (εικόνα, αμεσότητα). Η μετατόπιση της διαφήμισης στο νέο μέσο θα έχει ως αποτέλεσμα το κλείσιμο δεκάδων περιοδικών και την συρρίκνωση των οικονομικών μεγεθών της εφημερίδας. Οι πολιτικές συζητήσεις για την θέση της τηλεόρασης στις κοινωνίες θα ξεκινήσει άμεσα. Τα δύο μοντέλα των ΗΠΑ (ελεύθερη ιδιωτική ραδιοφωνία και τηλεόραση) και της Κεντρικής Ευρώπης (κεντρική δημόσια και τοπικά ιδιωτική ραδιοφωνία και τηλεόραση)  θα χρειαστούν αρκετά χρόνια για να εγκαθιδρυθούν χωρίς συγκρούσεις. Στο τέλος θα παρουσιάσει τις αντιφάσεις των ιδιωτικών ραδιοφωνικών σταθμών που θα κατακτήσουν πλέον τα FM και την περίπτωση…Μπερλουσκόνι!

Μέσα λοιπόν από μια γλαφυρή παρουσίαση της εποχής και μια εκτενή παρουσίαση στατιστικών μεγεθών και παραδειγμάτων, ο συγγραφέας μας εισάγει ικανοποιητικά στο σύνθετο θέμα που παρουσιάζει. Ατόπημα που θα μπορούσε να του καταλογιστεί. Η παντελής απουσία του χαρακτήρα των πρώτων Σοσιαλιστικών εφημερίδων, των εναλλακτικών μέσων ενημέρωσης το Μάη του 68′ και του κρατικού τύπου στην Σοβιετική Ένωση. Σίγουρα όμως καταφέρνει μέσα από αυτή τη διαδρομή να πλαισιώσει από μια άλλη σκοπιά την εξέλιξη της σύγχρονης δυτικής ιστορίας.

το βιβλίο είναι των εκδόσεων «Παπαδήμας»

Ντιούη

Advertisements

περιμένουμε τα σχόλιά σας!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s