Ιθαγενείς

Πέντε σημεία γιὰ τὸν ἀντικαπιταλισμὸ στὴν ἐποχὴ τῆς κατάρρευσης τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας

1 σχόλιο

Ἕνα

Μιὰ ἀκόμη καταστροφικὴ συνέπεια τῆς συνεχιζόμενης ἐπίδρασης ποὺ ἀσκεῖ ἡ ἐκφυλισμένη ἀντίθεση μεταξὺ ἀριστεράς καὶ δεξιὰς πάνω στὸν τρόπο ποὺ σκεφτόμαστε τὰ πράγματα ἔχει να κάνει μὲ τὴν στάση ποὺ τηρούμε ἔναντι τοῦ καπιταλισμοῦ ὦς ολικοῦ μοντέλου ὀργάνωσης τῶν ἀνθρώπινων κοινωνιῶν.

Ἡ παράδοση ποὺ ἔχει κληροδοτήσει ἡ ἀντίθεση μεταξὺ ἀριστερᾶς καὶ δεξιᾶς πάνω στη διαμάχη σχετικὰ μὲ τὸν καπιταλισμὸ, μὰς μπλοκάρει στὸ νά διατυπώσουμε μια σύγχρονη, ἐπίκαιρη, ὁλικὴ κριτικὴ πάνω στὸ καπιταλιστικὸ σύστημα. Παραδόξως, εἶναι κυρίως ἡ ἀριστερὰ καὶ ὄχι ἡ δεξιὰ ποὺ δημιουργεῖ τὸ πρόβλημα.

Καὶ τοῦτο συμβαίνει γιὰ δυο κυρίως λόγους ποὺ συνδέονται στενὰ μεταξύ τοῦς. Πρὼτον, γιατὶ σήμερα ἕνα μεγάλο κομμάτι τῆς ἀριστερᾶς, μακρὰν ἀπὸ τὸ νά ἀντιτίθεται στὸν καπιταλισμὸ τοῦ σήμερα, ἔχει καταλήξει ν᾽ἀποτελεῖ μιὰ δύναμη ἀπὸ ἐκεῖνες ποὺ τὸν ἐκφράζουν καλύτερα. Καὶ ἀσφαλῶς μιλάμε γιὰ τὴν φιλελεύθερη, ἐπιτρεπτικὴ καὶ κοσμοπολίτικη πτυχὴ τὴς κουλτούρας τοῦ σύγχρονου καπιταλισμοῦ, ἡ ὁποῖα ὄντως ἔχει βρεῖ στὸ πρόσωπο τῆς μεσοστρωματικῆς, διανοούμενης ἀριστερὰς τὸν καλύτερο ἐκφραστὴ της.

Τὸ δεύτερο στοιχεῖο ἔχει νὰ κάνει μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι, ἀκόμα καὶ στὶς περιπτώσεις ποὺ ὄντως ἡ αριστερὰ διακατέχεται ἀπὸ μιάν εἰλικρινὴ διάθεση ἀπόρριψης τοῦ σύγχρονου καπιταλισμοῦ, ἡ κριτικὴ πού ἀσκεῖ εἴναι ἐτεροχρονισμένη ἀπὸ κάθε τῆς ἄποψη.

Ἐδῶ ἀγγίζουμε ἔνα ζήτημα τὸ ὁποῖο εἶναι τεράστιο καὶ στὸ ὀποῖο μὸνο ἐν τάχει μπορούμε νὰ ἀναφερθούμε. Κατ᾽αρχὴν τὸ πρώτο πρόβλημα ἔγκειται στὸ γεγονός ὅτι ἔχει μεγαλώσει ὑπερβολικὰ ἡ απόσταση μεταξὺ αὐτῶν ποὺ ἀσκοῦν τὴν κριτικὴ κὶ αὐτῶν στῶν ὁποίων τὸ ὄνομα πραγματοποιεῖται. Εἶναι μεγάλο, δηλαδὴ τὸ μειονέκτημα, ὅτι φορέας τῆς κριτικῆς τῆς ἀριστερᾶς εἶναι ὀρισμένα μεσοστρώματα τὰ ὀποῖα βρίσκονται πολὺ μακριὰ ἀπὸ τὸν σκληρὸ πυρήνα τῶν ἐκμεταλλευόμενων κοινωνικῶν στρωμάτων. Κὶ αὐτὴ ἡ ἀπόσταση ἀποτυπώνεται στὸ γεγονὸς ὅτι τὶς περισσότερες φορὲς ἡ κριτικὴ διατυπώνεται στ᾽ὄνομα μιᾶς ἀνύπαρκτης ἔτσι ὅπως προσδιορίζεται ἐργατιᾶς, τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς ὀποῖας ἔρχονται σὲ ἀντίθεση μὲ τὶς πραγματικότητες τῶν ἐκμεταλλευόμενων τάξεων. Κὶ ὔστερα εἶναι ἡ ιεράρχηση τῶν ἀναγκῶν ποὺ πραγματοποιεῖ ἡ αριστερὰ, ὅτι διακατέχεται ἀπὸ οἰκονομισμὸ καὶ ὠφελιμισμὸ, λαμβάνοντας ὦς ἀφετηρία τὸν ἄνθρωπο ἀποκλειστικὰ ὦς οἰκονομικὸ ζῶο, που ἀποτυγχάνει νὰ συλλάβει τῖς ὐπόλοιπες ἀνάγκες τοῦ, ἀνάγκες τοὺ πνεύματος καὶ τοῦ ἀνήκειν, μὲ συνέπεια νὰ ἀστοχεῖ ὀλοκληρωτικὰ τόσο στὴν κατανόηση τοῦ καπιταλισμοῦ ὦς ολικοῦ κοινωνικοῦ φαινομένου, ὄσο καὶ στὴ διατύπωση ἑνὸς ἐναλλακτικοῦ μοντέλου ὀργάνωσης τῶν κοινωνιῶν.

Ὅλα αὐτὰ, λοιπὸν, τὰ ὁποῖα μόνο ἕν τάχει μπορούμε νὰ θίξουμε ἐδῶ, ἔτσι ὅπως μονοπωλοῦν στὴν ἀντικαπιταλιστικὴ κριτικὴ ἀκυρώνουν τὴν δυνατότητα ὕπαρξης μιὰς ὁλικότερης, ρεαλιστικότερης καὶ πιὸ ἀποδοτικῆς κριτικῆς.

Γι᾽ αὐτὸ, ὅπως καὶ στὰ περισσότερα πράγματα ποὺ ἔχουν νὰ κάνουν μὲ τὴν διαμόρφωση μιας στρατηγικῆς ἀνατροπῆς, ὁ διάλογος ποὺ πρέπει νὰ διεξαχθεῖ σχετικὰ μὲ τὸν καπιταλισμὸ πρέπει νὰ γίνει ἔξω καὶ πέρα ἀπὸ τὰ ἀσφυκτικὰ ὄρια ποὺ θέτουν σὲ κάθε συζήτηση τὸ δόγμα καὶ οἱ πεπατημένες τῆς αριστερᾶς. Χωρὶς βέβαια νὰ σημαίνει ὅτι αὐτὴ ἡ ἀνάγκη νὰ δραπετεύσουμε ἀπὸ τὸν ἀσφυκτικὸ πνευματικὰ κόσμο τοὺτου τοῦ σύγχρονου ἰερατείου, σημαίνει κὶ ὅτι ἀπορρίπτουμε ἥ ἐγκαταλείπουμε ὅλην ἐκείνη τὴν ἀγωνιστικὴ παράδοση τοῦ παρελθόντος, πάνω στὴν ὀποῖα διεκδικεῖ μονοπώλιο.

 

Δύο

Ἡ οικονομικὴ κρίση του 2008, ὑπήρξε γιὰ τὸν καπιταλισμὸ τὸ ἴδιο ἰδεολογικὰ καὶ ψυχολογικὰ καταστροφικὴ, ὅσο ὑπήρξε γιὰ τὴν ἰδέα τοῦ κομμουνισμοῦ ἠ κατάρρευση τοῦ Σοβιετικοῦ μπλὸκ του 1989.

Καὶ οἱ μάζες τῶν εξαθλιωμένων, πτωχευμένων νοικοκυριῶν ποὺ συνωστίζονται στὶς νέες παραγκουπόλεις τῆς ματαίωσης τοῦ ἀμερικανικοῦ ὀνείρου, θυμίζουν σὲ πολλά τὶς ἀντίστοιχες μᾶζες τῶν ἀπόκληρων τοῦ ρωσσικοῦ λαοῦ ποὺ δοκιμάστηκαν σκληρὰ κατὰ τὰ πρώτα χρόνια τῆς κατάρρευσης τοῦ ὑπαρκτοῦ σοσιαλισμοῦ. Ἡ μόνη διαφορὰ ποὺ συμβάλει στὸ νὰ μὴν εἶναι τόσο τραγικὰ τὰ πράγματα γιὰ τὸν καπιταλισμὸ, εἶναι ὄτι σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ Ἀνατολικὸ μπλόκ, ἡ βούληση τῶν πολιτικῶν ἐλὶτ τῆς Δύσης νὰ τὸν κρατήσουν στῆ ζωὴ εἶναι κατηγορηματικὴ. Γὶ αὐτὸ καὶ θὰ παραμείνει γιὰ ἀρκετὸ χρόνο κοντὰ μας, κρατημένος στὴν ἐντατικὴ μὲ τὴ βοήθεια μιας κολοσσιαίας κινητοποίησης τῆς ἐξουσίας ποὺ θὰ τοὺ προσφέρει τὰ κεφάλαια καὶ τὴν δυναμικὴ γιὰ νά συνεχίσει ν᾽αναπνέει, ἀφοῦ ἀπὸ μόνος τοῦ πιά δεν μπορεῖ νά ἐξασφαλίσει τὰ μέσα γιὰ τὴν ἀναπαραγωγὴ του.

Ὠστόσο, ὁλοένα καὶ περισσότεροι μποροῦν νὰ καταλάβουν, ἀκριβὼς αὐτὸ, ὄτι σήμερα ἡ κατάρρευση ποὺ βιώνουμε εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἐξάντλησης τῆς ἵδιας τῆς δυναμικῆς τοὺ.

Τρῖα

Τὸ μέτρο τῆς ἀποτυχίας τοὺ γίνεται καλύτερα ἀντιληπτὸ, ἄν κάτσουμε καὶ ἀναλογιστοὺμε τὸ τὶ κύκλος κλείνει σήμερα στὶς Ἠνωμένες Πολιτεῖες τῆς Ἀμερικῆς καὶ με τὶ κόστος για τὴν κοινωνία ποὺ ἀκολούθησε τὸ πιὸ αυθεντικὸ ὄνειρο τῆς καπιταλιστικῆς ἀνάπτυξης.

Ἐδῶ καὶ ἔναν περίπου αἰῶνα οἱ ΗΠΑ ἔχουν διέλθει ἀπὸ ὅλες τὶς δυνατὲς ἐκδοχὲς τῆς καπιταλιστικῆς ἀνάπτυξης. Ἄρχικὰ, στήριξαν τὴν ηγεμονία τοῦς στὸ μοντέλο τῆς ἑντατικῆς συγκεντροποιημένης παραγωγῆς, στὴν διεύρυνση τὴς εσωτερικῆς ζήτησης και στο κεϋνσιανὴς ἐμπνεύσεως νιού ντὴλ. Καὶ μόλις τὰ πολιτικὰ καὶ οἰκονομκὰ κόστη τῆς ἀναπαραγωγὴς αὐτοὺ τοὺ μοντέλου κρίθηκαν ἀνελαστικὰ γιά τὴ συνέχιση τοῦ, δοκιμάστηκε στὴ συνέχεια ὁ φιλελεύθερος μεγάλος μετασχηματισμὸς, ἡ στροφὴ στὴ χρηματιστικὴ οἱκονομία, ἡ μεταφορὰ τῆς παραγωγῆς στὶς χώρες μὲ χαμηλότερα κόστη κ.ο.κ.

Δηλαδὴ κατὰ ἕνα μεγάλο μέρος τῆς σύγχρονης ἱστορίας τοῦς οἱ ΗΠΑ ὑπήρξαν διαδοχικὰ, τόσο μιὰ οἱκονομία που στηριζόταν στις ἐξαγωγὲς κεφαλαιουχικῶν καὶ καταναλωτικῶν προϊόντων, ὅσο καὶ χώρα ποὺ ἔριχνε βάρος στὴ χρηματιστηριοποίηση καὶ στην ἐλεύθερη ἀγορὰ τῶν κεφαλαίων. Ἔχουν δοκιμάσει ἐξίσου δηλαδὴ σὲ διαφορετικὲς φάσεις τῆς ἰστορίας τους, τόσο τὶς κεϋνσιανὲς συνταγὲς, ὅσο καὶ τὶς νεοφιλελεύθερες, τὶς δύο δηλαδὴ σχολὲς ποὺ ἐρίζουν σήμερα γιὰ τὸ ποιὰ στρατηγικὴ μπορεῖ να μᾶς ὑποδείξει τὴν ἔξοδο ἀπὸ τήν βαθιὰ κρίση.

Ἄρα, ἀν το δεῖ κανεῖς τὸ πράγμα ἀπὸ μιὰ εὐρύτερη, μακροϊστορικὴ σκοπιὰ, θὰ ἀνακαλύψει ὅτι καὶ οἱ δύο δρόμοι οἱ ὁποίοι ἀκολουθήθηκαν ἀπέτυχαν νὰ οἱκοδομήσουν μιὰ μονιμότερη πέραν τῆς βραχύχρονης οἱκονομικὴ ἰσορροπία, ἡ οποία νὰ ἐπιτρέπει στὸ μοντέλο νὰ ἀναπαραχθεὶ σὲ μεγαλύτερο βάθος χρόνου.

Τὸ ἀντίθετο. Καὶ οἱ δύο ἐκδοχὲς τῆς καπιταλιστικῆς ἀνάπτυξης ἀποδείχθηκαν ἰδιαίτερα σπάταλες σὲ πόρους, τοῦς ἀπομύζησαν τόσο ἑντατικὰ ὦστε σήμερα ἡ κοινωνία νὰ κεῖται ἐξαντλημένη, ἀνίκανη νὰ προχωρήσει καὶ στοῦς πιὸ ἀπλοῦς κοινωνικοῦς μετασχηματισμοῦς ποὺ ἀπαιτούνται ὦστε να βγεῖ ἀπὸ τὴν κρίση.

Ἡ οἰκολογικὴ διάσταση αὐτῆς τῆς κρίσης εἶναι πολὺ σημαντικὴ, ἀλλὰ ὐπάρχουν κὶ ἄλλες. Ἔχουν νὰ κάνουν μὲ τὸ πὼς ἡ κοινωνικὴ μηχανικὴ τοῦ καπιταλισμοῦ ἔχει ἀπομυζήσει τὸ κοινωνικὸ καὶ τὸ πολιτιστικὸ κεφάλαιο τῆς χῶρας. Μὲ τὸ πὼς ἡ λειτουργία τοῦ καπιταλισμοῦ μεταμορφώνει τὸν ἀνθρώπινο βίο, προωθεῖ ἕνα ἀνθρωπολογικὸ μοντέλο ἀτομοκεντρισμοῦ ποὺ διαλύει ὅλες τὶς πνευματικὲς καὶ ὑλικὲς μορφὲς αὐτοδιεύθυνσης ποὺ ἀναπτύσσει φυσιολογικὰ ἡ κάθε κοινωνία, ἀπὸ ἄτυπους θεσμοῦς ἀλληλοβοήθειας μέχρι τὶς συλλογικὲς ταυτότητες, καὶ τὴν ἰστορικὴ, πνευματικὴ κληρονομιὰ της.

Τοῦτο μπορούμε νὰ τὸ δούμε ἐάν ἐξετάσουμε, ἀκόμα καὶ σ᾽αὐτὴν τὴν ἀνέκαθεν ὑπεραλλοτριωμένη Ἀμερικὴ, τὴν ἐξέλιξη τῆς τυπικῆς ἀμερικάνικης γειτονιᾶς, ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ προηγούμενου αἰῶνα, καὶ διαμέσου τῶν ἀλλεπάλληλων μετασχηματισμῶν στοῦς ὀποίους ὑποβλήθηκε ἀπὸ τὴν δυναμικὴ τοῦ καπιταλισμοῦ. Στὸ πως ἀρχικὰ ἔχασε τὴν ἑνότητα καὶ τὴν ἀλληλεγγύη ποὺ τὴν χαρακτήριζε τὴν ἀστικὴ τὴς φάση, καὶ πέρασε στὴν ἀντικοινωνικῆ, ὐπερκαταναλωτικὴ φάση τῆς προαστιοποίησης. Καὶ στὸ πὼς τὸ μοντέλο τῶν προαστίων ἐκφυλίστηκε μέσα σ᾽ἕνα ἐφιαλτικὸ σκηνικὸ, ὅπου τὰ νοικοκυριὰ καταρρρέουν μέσα στὴν ὑπερχρέωση, τὶς ψυχοσωματικὲς παθήσεις τοῦ ὕστερου καπιταλισμοῦ (παχυσαρκία, κατάθλιψη, ναρκωτικὰ καὶ ἀλκοολισμὸς), ἐνῶ ἔξω ἀπὸ τὴν πόρτα τοῦς ἡ γειτονιὰ ἀποσυντίθεται μέσα στὸ ἔγκλημα καὶ τὴν ὁλοκληρωτικὴ διάλυση τοῦ κοινωνικοῦ ἰστοῦ.

Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀπόβλητα τοῦ ἴδιου τοῦ καπιταλισμοῦ. Καὶ τὸ χειρότερο δὲν εἶναι μόνον ὅτι ὅπως ἀποδείχθηκε ὁ καπιταλισμὸς μακροπρόθεσμα ἐπιδεινώνει τὶς συνθήκες ζωῆς τῆς πλειοψηφίας, ἔπειτα ἀπὸ ἕνα σύντομο διάλειμμα ἑνὸς ἥ δύο δεκαετιῶν ψευδαισθήσεων εὐημερίας. Εἶναι ὀτὶ ἡ λειτουργία τοῦ καπιταλισμοῦ, μέσω τῆς ἀντι-ἀνθρώπινης, ἀντι-κοινωνικῆς καὶ ἀντι-οἱκολογικῆς κοινωνικὴς μηχανικὴς του, παράγει τοξικὰ ἀποτελέσματα, ἐρημοποιεῖ τὶς κοινωνίες ἀπὸ ὁποιαδήποτε δυνατότητα ἀντίστασης καὶ αὐτο-ὁργάνωσης.

Τὶς ἐξουδετερώνει, σέρνοντάς τὶς ἀνήμπορες στὴ δίνη τῆς κρίσης τοῦ. Καὶ αὐτοὺ τοῦ τύπου ἡ ἀλλοτρίωση εἶναι ποὺ κάνει ἀκόμα πιο τραγικὴ τὴν προοπτικὴ μέσα στὶς νεοπαραγκουπόλεις τῶν ΗΠΑ. κι αὐτὸ γιατὶ, ἑνῶ ἀπὸ τὴ θέση τους οἱ ἄνθρωποι που ζουν σ᾽ αὐτὲς εἶναι ἀπελευθερωμένοι ἀπὸ ὀποιαδήποτε φραγμὸ καὶ δέν ἔχουν να χάσουν παρὰ τὶς ἀλυσσίδες τοῦς, ὁ καπιταλισμὸς τοῦς ἔχει καταντήσει ἐντελῶς ἀνήμπορους νὰ πάρουν τὶς τύχες στὰ χέρια τους.

Καὶ εἶναι ἀκριβῶς αὐτὴ ἥ ἰδιότητα τοῦ καπιταλισμοῦ ποὺ μακροπρόθεσμα ἀποβαίνει καταστροφικὴ ὅταν αὐτὸς ἀφήνεται μόνος τοὺ νά διαχειρίζεται τὶς τύχες τῶν κοινωνιῶν. Γιατὶ ὅσο λειτουργεῖ καὶ ἀναπτύσσεται καταστρέφει φυσικοῦς καὶ κοινωνικοῦς πόρους τοῦς ὀποίους ἀδυνατεὶ νὰ ἀποκαταστήσει. Διαλὺει τὸ φυσικὸ, τὸ κοινωνικὸ καὶ τὸ πολιτιστικὸ κεφάλαιο τῶν κοινωνιῶν τὶς ὁποῖες ὀρίζει καὶ κι αὐτὸ μακροπρόθεσμα τὶς καθιστά μη-βιώσιμες.

Σήμερα, τὴν πρώτη φορά μετὰ ἀπὸ πάρα πολὺ καιρὸ ὅπου ἡ ἐπόμενη γενιὰ ἀναμένεται νὰ ζήσει πολὺ χειρότερα ἀπὸ τὴν προηγούμενη, αὐτὴ ἡ καταστροφικὴ διάσταση τοῦ καπιταλισμοῦ γίνεται ἄμεσα ἀντιληπτὴ ἀπὸ ὁλοένα καὶ περισσότερο κόσμο ἀνὰ τον πλανήτη, καὶ ἰδιαίτερα στὶς χώρες ποὺ μέχρι πρότινος ἦταν οἱ φανατικότεροι ἐκφραστὲς τοῦ πνεύματος τοῦ καπιταλισμοῦ.

Ὅσο γιὰ τὸ ὅτι ἐπιβιὼνει ὁ καπιταλισμὸς γοργὰ ἀναπτυσσόμενος μάλιστα στὶς νεο-ἀναδυόμενες μη-δυτικὲς οἱκονομικὲς δυνάμεις τῆς ὑφηλίου, τὴν Κίνα, τὴν Ἰνδὶα, τὶς ἄλλες χῶρες τῆς Ἀνατολικῆς Ἀσίας ἀλλὰ καὶ τὴν Βραζιλία και τὶς ἄλλες χώρες τῆς Λατινικῆς Ἀμερικῆς ἥ ἀκόμα καὶ τὴν ἀναγεννημένη Ρωσία, τοῦτο συνιστὰ ἀκόμα ἕνα ἐπιχείρημα τῆς ἰστορικὴς του ἀποτυχίας.

Κὶ αὐτὸ γιατὶ, ὅλες αὐτὲς οἱ χώρες κατάφεραν νὰ εἶναι σήμερα πετυχημένες καπιταλιστικὰ, γιατὶ στὸν ἕναν ἥ στὸν ἄλλο βαθμὸ ὑιοθέτησαν μη-καπιταλιστικοῦς δρόμους ἀνάπτυξης, οἱ ὀποίοι ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὶς ἀνισότητες τὶς ὁποῖες παρήγαγαν καὶ τὶς δικὲς τους ἀντιφάσεις, βρισκόταν στὸν ἀντίποδα τῆς κατὰ καιροῦς καπιταλιστικὰ ὀρθῆς στρατηγικῆς, τὴν ὁποία κλήθηκαν νὰ ἀκολουθήσουν.

Σκεφτεῖτε, δηλαδὴ γιὰ μιὰ στιγμὴ, τὸ γιατὶ ἡ Κίνα κατάφερε σήμερα ν᾽ἀναδειχθεῖ σὲ νέο ἐργαστήρι τοῦ κόσμου. Σίγουρα, ἐὰν δὲν εἶχε προϋπάρξει ἡ ἐποχὴ τοῦ Μάο, ὅπου μὲ μη καπιταλιστικὰ μέσα χτίστηκε ἔνα μεγάλο μέρος τῶν ὑποδομῶν, καταπολεμήθηκε ἡ τεράστια θνησιμότητα ποὺ μάστιζε τὸν κινεζικὸ λαὸ, ἀλλὰ καὶ τὰ συντριπτικὰ ποσοστὰ τοῦ ἀναλφαβητισμοῦ, ἡ σημερινὴ τῆς ἐπιτυχία θὰ ἦταν πολὺ μικρότερη.

Γιατὶ εἶναι ἀλήθεια πὼς ὁ καπιταλισμὸς δὲν μπορεῖ νὰ δημιουργὴσει ἀπὸ μόνος του οὖτε τὶς ὑλικὲς, οὖτε τὶς πνευματικὲς καὶ τὶς κοινωνικὲς ὑποδομὲς ποὺ ὁ ἴδιος διαχειρίζεται γιὰ τὴν ἀνάπτυξή τοῦ. Καὶ τοῦτο γιατὶ τὰ πρότυπά τοὺ, ὁ ἀτομοκεντρισμὸς, ἡ ἀγιοποίηση τὴς ἄμεσης κεδροφορίας, ἡ θεοποίηση τοὺ ἰδιωτικοῦ συμφέροντος καὶ τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, δημιουργοὺν μιὰ κοινωνικὴ δυναμικὴ ποὺ δὲν εἶναι σὲ θέση νὰ προκαλέσει τὴν συλλογικὴ κοινωνικὴ κινητοποίηση ποὺ ἀπαιτοῦν τὰ διάφορα τεχνικὰ, ὐλικὰ ἥ πνευματικὰ ἐπιτεύγματα τῶν κοινωνιῶν.

Ὁ καπιταλισμὸς μπορεῖ νὰ ἱδιωτικοποιήσει ἕνα σιδηροδρομικὸ δίκτυο, δὲν μπορεῖ νὰ τὸ κατασκευάσει, γιατὶ σύμφωνα μὲ τὴν ἰδιωτικο-οἰκονομικὴ του λογικῆ, ἡ κατασκευὴ του εἶναι οἱκονομικὰ ἀσύμφορη. Παρομοίως, μπορεῖ νὰ ἐμπορευματοποιήσει ἕνα ἔργο τέχνης, ἀλλὰ δὲν εἶναι σὲ θέση νὰ τὸ δημιουργήσει, γιατὶ ὁ θεὸς του, ὁ ὠφελιμισμὸς, δὲν παρέχει καμία συνθήκη δημιουργικότητας.

Το καπιταλιστικὸ σύστημα, δηλαδὴ, μπορεῖ νὰ ἀναλώσει τὶς ζωτικὲς δυνάμεις τῶν κοινωνιῶν ὦς παράσιτο, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ τὶς ἀναδημιουργήσει, κὶ αὐτὸς εἶναι ὁ μεγαλύτερος παράγοντας τῆς ἀποτυχίας τοῦ. Ἡ ἐργαλειακότητά του, ἐπομένως, εἶναι ταυτόχρονα τὸ πλεονέκτημά του, γιατὶ ἀκριβῶς μπορεῖ να ποσοστικοποιεῖ τὶς ποιότητες τοῦ πλανὴτη, παράγοντας ἀξία, ἀλλὰ καὶ τὸ θανάσιμο μειονέκτημά τοῦ, γιατὶ ἐξαντλεῖ αὐτὲς τὶς ποιότητες, σε βαθμὸ νὰ γονατίζουν οἱ κοινωνίες ἀπὸ την ἔλλειψή τους.

 

Τέσσερα

Ὁ καπιταλισμὸς παίρνει συγκεκριμένη μορφὴ στὴν ἐκάστοτε κοινωνία τὴν ὀποία διαχειρίζεται. Ἐπειδῆ ἀκριβῶς, ἀναπτύσσεται σὲ κοινωνίες ἀνθρώπων καὶ ὄχι σὲ δοκιμαστικοῦς σωλήνες, βγαίνει ἀπὸ τὴ χημικὰ καθαρὴ του μορφὴ καὶ παίρνει σάρκα καὶ ὀστὰ μεταλασσόμενος ἀπὸ τὶς ἰδιαιτερότητες τῆς ἐκάστοτε κοινωνίας. Ἐμπλέκεται δηλαδὴ ἀπὸ καὶ ταυτόχρονα ἐπαναπροσδιορίζει τὴν μοίρα τοῦ κάθε λαοῦ.

Ἔτσι καὶ στὴ χώρα μας, ἡ ταχύτατη προσαρμογὴ μας στον καπιταλισμὸ, ἔτσι ὅπως αὐτὴ ἐπιταχύνθηκε καὶ ὁλοκληρώθηκε ἀπὸ τὴ μεταπολίτευση κὶ ἔπειτα, πήρε συγκεκριμένες μορφὲς. Αὑτὸς εἶναι ὁ ἐν Ἑλλάδι καπιταλισμὸς κὶ ὅχι κάποιος καπιταλισμὸς τῶν βιβλίων καὶ τῶν προκηρύξεων ἐναντὶ τοῦ ὁποίου ἀρέσκονται νὰ ἐπιτίθονται τὰ διανοούμενα μεσοστρώματά μας.

Στὴν Ἑλλάδα ἡ ταχύτατη προσαρμογὴ μας στὸν καπιταλισμὸ, λοιπὸν, σηματοδοτεῖ και συνδέεται ἄρρηκτα μὲ μια κολοσσιαία ἀνατροπὴ. Αὐτὴ ποὺ συνέβη κατὰ τὴν ἐξέλιξη τῆς μεταπολίτευσης, καὶ σηματοδότησε τὸ πέρασμα ἀπὸ μιὰ περίοδο ποὺ διαποτίζεται ἀπὸ τὴν θριαμβευτικὴ εἴσοδο τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ στὴν ἐλληνικὴ πολιτικὴ σκηνὴ, καὶ μια ἔξαρση τῶν ἀντιστασιακῶν, αυθεντικὰ δημοκρατικῶν καὶ ἐξισωτικῶν ἀντανακλαστικῶν τοὺ, σὲ μιὰ περίοδο ὁλοκληρωτικῆς παραίτησης καὶ μέγιστης ἀλλοτρίωσης, ποὺ καταλήγει στὴν οἱκονομικὴ κατάρρευση τὴς χώρας, καὶ τὴν ὐποδούλωσή τῆς στὶς δυνάμεις τοῦ γερμανικοῦ πανευρωπαϊκοῦ imperium καὶ σ`ἐκείνες τῆς τούρκικης νεο-ὀθωμανικὴς αὐτοκρατορικῆς ἀναγέννησης.

Ὄντως, ἡ καθοδικὴ κίνηση πρὸς τὴν ἰστορικὴ ἀμποτη ποὺ βιώνουμε σήμερα, ταυτίζεται μὲ τὴν ὕπαρξη τῆς πρώτης ὀμαλῆς περιόδου ἀνάπτυξης ποὺ βίωσε ἡ χώρα μας στὴ νεώτερη ἱστορία τὴς. Οἱ δύο διαδικασίες ταυτίζονταὶ ἀπόλυτα. Γι᾽αὐτὸ ἐμφανίζεται καὶ τὸ ἰστορικὸ παράδοξο ἡ παρακμὴ τοῦ λαοῦ νὰ ξεκινάει μόλις ἀρχίζουμε καὶ βιώνουμε συνθήκες σταθερότητας, καὶ ἀνάπτυξης μιας ὁλοκληρωμένης φιλελεύθερης δημοκρατίας κὶ ἑνὸς κράτος δικαίου. Συνθἠκες ὁμαλότητας ποὺ τελούνται πάντοτε στὰ πλαίσια μιὰς ἐθνικῆς στρατηγικῆς ἡ ὁποία παρόλες τὶς προσωρινὲς, ψευδολαϊκιστικὲς παρεκκλίσεις παραμένει σταθερὰ προσανατολισμένη πρὸς τὸ δυτικὸ γεωπολιτικὸ καπιταλιστικὸ ἄξονα.

Γιατὶ αὐτὴ ἀκριβῶς τὴ στιγμὴ ὅμως γεννιούνται ἐξελίξεις ἐξελίξεις ποὺ θὰ σημάνουν μεσοπρόθεσμα τὴν ὑπονόμευση τὴς ἐλευθερίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ;

Ἡ ὑπόθεση ἐργασίας ποὺ ἀναπτύσσουμε ἐδῶ ἔχει νὰ κάνει μὲ τὴν ἀσυμβατότητα τοῦ καπιταλισμοῦ ὦς ὀλικοῦ μοντέλου κοινωνικῆς διαχείρισης μὲ τὶς προϋποθέσεις τῆς ἐλεύθερης ὕπαρξης τοῦ ἐλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ ἀσυμβατότητα αὐτὴ, στοιχειοθετείται σὲ τρία ἐπίπεδα.

Πρώτον, γιατὶ τὰ δημογραφικὰ, τὰ γεωγραφικὰ καὶ τὰ παραγωγικὰ μεγέθη τῆς χώρας, δὲν τῆς ἐπιτρέπουν νὰ ἀναπτύξει ἕνα ἐντατικὸ μοντέλο παραγωγῆς ποὺ νὰ μπορέσει νὰ σηκώσει τὸ ἑλληνικὸ μεσοαστικὸ καταναλωτικὸ ὅνειρο ποὺ ἀναπτύχθηκε τὶς τελευταίες δύο δεκαετίες. Τοῦτο, μπόρεσε νὰ πραγματοποιηθεῖ μόνον μὲ δανεικὰ, εὐρωπαϊκὰ προγράμματα καὶ ξένα ἐργατικὰ χέρια. Μὲ παράγοντες, δηλαδὴ, ποὺ ὑποθηκεύουν τὴν ἀνεξαρτησία τοῦ ἐλληνικοῦ λαοῦ ἑνὼ ταυτόχρονα τὸν ἀλλοτριώνουν σὲ ψευτοαφεντικὸ τοῦ ξένου ἐργατικοῦ δυναμικοῦ ποὺ κατέκλυσε τὴ χώρα.

Δεὺτερον, γιατὶ ἡ Ἑλλάδα δὲν μπορεῖ νὰ γίνει οὖτε κὰν ἕνα κρατίδιο-παράδεισος τῆς χρηματοπιστωτικῆς πειρατείας, μόλο ποὺ τὰ μεγέθη της τὴν εὐνοούν γιὰ κάτι τέτοιο. Κὶ ὅμως εἶναι ἀπαγορευτικὸ, λόγω τῶν ἐθνικῶν της ζητημάτων καὶ ἱδιαίτερα τῶν ἐπιβουλῶν ποὺ μονίμως δοκιμάζει ἀπὸ τὴν ἐπεκτατικὴ Τουρκία. Γι᾽ αὐτὸ καὶ μόνο ἄν θυσιάσει ἐλευθερία τῆς, θὰ μπορέσει νὰ μεταβληθεῖ ὁλοκληρωτικὰ σὲ τουριστικὴ καὶ offshore προτεκτοράτο-ἀπόφυση τῆς Δύσης.

Τρίτον, καὶ κυριότερον, γιατὶ τὸ μοντέλο τῆς ἐντατικῆς κατανάλωσης τὸ ὁποίο συνεπάγεται ὁ καπιταλισμὸς δημιουργεῖ συθήκες παροξυστικοῦ ἀτομικισμοῦ, διαλύει τὸν κοινωνικὸ ἰστὸ καὶ ἐξαντλεῖ ἐντελῶς τὸ πολιτισμικὸ κεφάλαιο στὶς χώρες πάνω στὶς ὀποῖες ἐπιβάλλεται. Καὶ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα εἶναι ποὺ ἔχει περισσότερο ἀνάγκη ἡ Ελλάδα στὸν ἀγώνα της νὰ παραμείνει ἀνεξάρτητη. Οἱ δύσκολες συνθήκες τὶς ὀποῖες διαμορφώνει ἡ διπλὴ ἐπιβολὴ ἀπὸ τὴν ἰμπεριαλιστικὴ ὐπερκαπιταλιστικὴ Δύση καὶ ἀπὸ τὴν ἀυτοκρατορικὴ ἐπεκτατικὴ Ἀνατολὴ, ἀπαιτοῦν τὴν ὕπαρξη ἑνὸς ἀκριτικοῦ μοντέλου, ἔντονης κοινωνικῆς κινητοποίησης, ὑψηλῆς κοινωνικῆς συνοχῆς, ποὺ νὰ βασίζεται καὶ νὰ ἀνανεώνει τῆν ἀντιστασιακὴ μας κληρονομιὰ. Ἔνα μοντέλο, δηλαδὴ, ποὺ ἐπὶ τῆς οὐσίας βρίσκεται στὸν ἀντίποδα τοῦ ἐλληνικοῦ παρασιτικοῦ καπιταλισμοῦ, γιατὶ ἀφήνει ἐλάχιστο χώρο γιὰ τὴν κυκλοφορία καὶ τοῦς μετασχηματισμοῦς ποὺ ἀπαιτεῖ ἡ ἀνάπτυξη τῆς ἐμπορευματικῆς κοινωνίας, ἐνῶ ἀντίθετα προϋποθέτει τὴν διεύρυνση τῶν χώρων τῆς ἀλληλοβοήθειας, τῆς αλληλεγγύης, καὶ τῆς πνευματικῆς αὐτοπραγμάτωσης τῆς κοινωνίας μας.

Σ᾽αὐτὲς ἀκριβῶς τὶς ἀντιφάσεις μπορούμε νὰ ἐπισημάνουμε τὴν θανατηφόρα ἐπίδραση ποὺ εἶχε ὁ καπιταλισμὸς πάνω καὶ στὴ δικὴ μας συλλογικὴ ὕπαρξη.

Καὶ ἐδῶ, ὅπως καὶ προηγουμένως, ἡ κρίση ἔχει δημιουργήσει τὶς προϋποθέσεις ὦστε πολὺ κόσμος νὰ κατανοήσει τὶς μεγάλες ἀδυναμίες τοῦ καπιταλισμοῦ καὶ νὰ τὸν ἀπορρίψει. Καὶ ἤδη, μπροστὰ σ᾽αὐτὴν τὴν κατάσταση ποὺ ἀντικρίζουμε καθημερινὰ σήμερα, τῆς ἀπόλυτης κατάπτωσης, τῆς μιζέριας καὶ τῆς διευρυνόμενης ἐξαθλίωσης, μέσα στὴ διάλυση ποὺ βιώνουμε, πολλοὶ ἀρχίζουν καὶ σκέφτονται μήπως ἡ Ἑλλάδα δὲν ἔπρεπε νὰ πάρει αὐτὸ τὸ δρόμο τὴς ψευδοευημερίας καὶ τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ ποὺ επὶ μιὰ τριαντακονταπενταετία εὐαγγελίζονταν καὶ ὑλοποιούσαν δυνάμεις οἱ ὁποῖες μέσα στὴ γενικότερη χαύνωση περνούνταν μἀλιστα καὶ γιὰ προοδευτικὲς.

Ὠριμάζουν ἔτσι οἱ συνθήκες γιὰ νὰ γίνει εὐρύτερο κτήμα τοῦ κόσμου, τὸ συμπέρασμα ποὺ ὑποστήριζε ὅτι 35 χρόνια ἐκσυγχρονισμοὺ ἀπειλοῦν νὰ διαλύσουν 3.000 χρόνια πολιτισμοῦ στὴ χώρα μας.

 

Πέντε

Τὸ νὰ θέτει κανεῖς μὲ ὅρους πλειοψηφίας τὰ ἀδιέξοδα τοῦ καπιταλισμοῦ, ἔτσι ὅπως αὐτὰ ἐκδηλώνονται μὲ τὴν σημερινὴ, βαθιὰ κρίση τῆς καπιταλιστικῆς Δύσης, εἶναι ἕνα πολὺ σημαντικὸ πράγμα στὸν ἀγώνα γιὰ μιὰ ἑναλλακτικὴ ἔξοδο ἀπὸ τὴν κρίση.

Μπορεῖ, ὅντως, νὰ ἀκούγεται λιγότερο λυρικὸ ἀπὸ μιὰ ψευδορομαντικὴ ἀτομικιστικὴ φιλολογία ποὺ ἔχει ἀναπτυχθεῖ στὰ πλαίσια ἑνὸς μηδενιστικοὺ ρεύματος τὸ ὁποῖο προτάσσει τὴ βία καὶ τὴν καταστροφὴ ὦς μείζονα πολιτικὴ πράξη ἀνταγωνισμοῦ στὶς ἐπιλογὲς τῶν ἀρχουσῶν τάξεων. Μπορεῖ, ἐπίσης, τὸ λυρικὸ τοῦ μειονέκτημα νὰ γίνεται ἀκόμα πιὸ ἔντονο, μιας καὶ ὁ νεοέλληνας στα σκυλάδικα ἀλλὰ τώρα τελευταία καὶ στὶς διαδηλώσεις χρησιμοποιεῖ τὴ βία καὶ τὰ σπασίματα γιὰ νὰ ἐκτονώσει τὸ ἀδιέξοδο καὶ τὴν ὁργὴ σὲ μιὰ στιγμὴ συμβολικῆς ἀυτοπραγμάτωσης –κὶ ἔτσι νὰ εἶναι ἰδιαίτερα ἐπιρρεπῆς σὲ τέτοια παυσίπονα τῆς στιγμῆς.

Ὅμως, ἕνας τέτοιος τρόπος νὰ μιλάει κανεῖς γιὰ τὰ ἀδιέξοδα τοῦ καπιταλισμοῦ, ἐπειδὴ ἀκριβῶς προτιμάει νὰ ἀπευθύνεται στοῦς πολλοῦς καὶ ὅχι μόνον στὸν ἀφαλὸ τοῦ, διασώζει τὶς προοπτικὲς ἀξίωσης πολιτικῆς καὶ ιδεολογικῆς ἠγεμονίας, σ᾽ αὐτὴ τὴ στιγμὴ ποὺ τὰ θέσφατα τοῦ παρασιτικοῦ ἐκσυγχρονιστικοῦ καπιταλισμοῦ στὰ ὁποῖα μας εἴχαν βυθίζει πνέεουν τὰ λοίσθια.

Καὶ εἶναι πολὺ σημαντικὸ νὰ ἐπεξεργαζόμαστε ιδεολογικὰ καὶ ἀναλυτικὰ σχήματα αμφισβήτησης τοῦ καπιταλισμοῦ ποὺ μποροῦν νὰ κοινωνικοποιηθοῦν καὶ νὰ γίνουν κτήμα ἑνὸς πολὺ πλατιοῦ κοινοῦ. Γιατὶ ἀκριβὼς μόνον ἔτσι μπορούμε ν᾽απελευθερώσουμε μιὰ κριτικὴ ποὺ σήμερα εἶναι ἐπίκαιρη καὶ ἀναγκαία, ἀπὸ τὴ φετιχιστικὴ ἰδιοποίηση μειοψηφικῶν κύκλων, ποὺ τὴν κρατοῦν στὸ περιθώριο, ἐγκλωβίζοντας τὴν σὲ παρωχημένα σχήματα καὶ ἀνεδαφικὲς ψευδορητορεῖες γιὰ ἐσωτερικὴ, ψυχολογικὴ κατανάλωση.

Σκατζόχοιρος

Advertisements

One thought on “Πέντε σημεία γιὰ τὸν ἀντικαπιταλισμὸ στὴν ἐποχὴ τῆς κατάρρευσης τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας

  1. Παράθεμα: Με αφορμή ένα άρθρο « Το ιστολόγιο του έξ' από δώ

περιμένουμε τα σχόλιά σας!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s