Ιθαγενείς

‘Ένα μεγάλο σχέδιο συλλογικής κοινωνικής εξημέρωσης’

2 Σχόλια


Ο Κοστάντζο Πρέβε, γράφει στον νέο πρόλογο που έφτιαξε για την επανακυκλοφορία του Ασίγαστου Πάθους, ότι σήμερα ο καπιταλισμός αχαλίνωτος επιχειρεί ένα τερατώδες πείραμα μαζικής ανθρωπολογικής χειραγώγησης.

Όψεις αυτού του πειράματος μπορούμε να επισημάνουμε στις αλλαγές που έχουν επιβληθεί στην χώρα μας κατά τα τελευταία 15 χρόνια. Κι επειδή οι αλλαγές ακριβώς είναι πολύ πρόσφατες, μπορούμε πιο εύκολα να τις επισημάνουμε στους κόλπους της νεολαίας.

Αρκεί κανείς να ανατρέξει σε παλαιότερες εποχές, όπως για παράδειγμα συμβαίνει σ’ αυτό εδώ το κείμενο για να κατανοήσει, από μια βιωματική σκοπιά το μέγεθος αυτών των αλλαγών. Το πόσο ριζικά έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίον μεγάλωναν τα παιδιά στην Ελλάδα από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 μέχρι τις μέρες μας.

Όχι, δεν πρόκειται για καμία νοσταλγική διάθεση, αλλά αντίθετα για μια επιτακτική ανάγκη να επισημάνουμε απ’ όλες τους τις πτυχές, τους μετασχηματισμούς εκείνους που έχουν διαλύσει την ελληνική κοινωνία, σ’ ένα αλλοπρόσαλλο κολάζ μοναχικών καταναλωτών.

Μέχρι τώρα δεν λέμε τίποτε άλλο πέρα από κοινοτοπίες. Κι όμως. Αρκεί κανείς να περπατήσει μερικά από τα μεσοστρωματικά προάστια των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης, για να κατανοήσει το μέγεθος της ‘λοσαντζελοποίησης’ η οποία έχει επιβληθεί πάνω στις ζωές ενός μεγάλου κομματιού της ελληνικής κοινωνίας. Από τις συντριπτικές αλλαγές που έχουν επιβληθεί στο τοπίο (την αναλογία φυσικού/τεχνητού περιβάλλοντος) και την πολεοδομία (την αναλογία δημόσιου/ιδιωτικού χώρου), τις σχέσεις (την αναλογία ζωντανής επικοινωνίας/τηλεθέασης) ή τον τρόπο ζωής (ή άνοδος του καταναγκασμού και του Θεάματος εις βάρος της δημιουργικής αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου) μέχρι το εκπαιδευτικό σύστημα (βλ. προηγούμενο άρθρο για την Θ. Δραγώνα) και την γενίκευση της κατανάλωσης. Όλα αυτά μεταβάλουν ριζικά την μεσοαστική ζωή στην Ελλάδα σήμερα –και είναι πραγματικά λες και βγήκε από άλλο σύμπαν σε σχέση με ό,τι συνέβαινε πριν από 20 χρόνια.

Το πραγματικό πρόβλημα τούτου του νέου θαυμαστού κόσμου είναι ότι παράγει άκρως αλλοτριωμένες συνειδήσεις. Έχουμε να κάνουμε με έναν δοκιμαστικό σωλήνα κατασκευασμένο προκειμένου να εξαερώνει κάθε συνείδηση φύσης, ταυτότητας και ιστορίας, κι ως εκ τούτου ιδανικό να κατασκευάζει μια συνθήκη γενικευμένης επισφάλειας. Επισφάλειας που δεν αγγίζει μόνο την αγοραστική δύναμη ή τις συνθήκες της εργασίας, αλλά το σύνολο της ύπαρξης. Προϊόν αυτών των μετασχηματισμών δεν είναι η ‘γενιά των 700ων’ αλλά μάλλον οι γενιές των ρευστών ανθρώπων, με επιφανειακή μόρφωση, ακαθόριστη ιστορική μνήμη, συγκεχυμένες συλλογικές ταυτότητες, ευκαιριακές σχέσεις, μεταβαλλόμενους τρόπους ζωής, και βέβαια, με αμφίβολες εργασιακές προοπτικές.

Η ρευστότητα στον χώρο της υψηλής πίεσης

Όμως αυτή η τάση, είναι καταδικασμένη να παραμείνει ανολοκλήρωτη στον ελλαδικό χώρο. Η οργανική ενσωμάτωσή του στα πρότυπα της Δυτικής Καπιταλιστικής Αυτοκρατορίας δεν είναι εφικτή. Για πάρα πολλά χρόνια, τούτο νομίζαμε ότι είναι ένα καλό νέο. Μέχρι τώρα έχει αποδειχθεί το αντίθετο –κι όχι γιατί η έλξη που ασκεί η Δύση στην Ελλάδα είναι ακαταμάχητη. Το αντίθετο. Γιατί η κοινωνική μορφή που υπαγορεύει η παρασιτική σχέση της Ελλάδας με την Δύση, καθίσταται αναντίστοιχη ως προς το ιστορικό και γεωπολιτικό περιχόμενο των σχέσεων που διέπουν τον Ελλαδικό χώρο. Η ελληνική κοινωνία δεν μπορεί να καταστεί μια μητροπολιτική, καταναλωτική κοινωνία για πολύ καιρό.

α) Διότι δεν το επιτρέπουν τα δημογραφικά, παραγωγικά και οικονομικά της μεγέθη. Η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την εξανάγκασε σε συντριπτική αποβιομηχάνιση ενώ από την άλλη αναβάθμισε την αγοραστική δύναμη του ελληνικού λαού. Το αποτέλεσμα ήταν να καταρρεύσουν οι εισαγωγές, να εκτιναχθούν τα ελείμματα στο εμπορικό ισοζύγιο,αλλά και να προκληθούν συνθήκες ‘δομικής ανεργίας’ υψηλά εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, παράγοντας που ώθησε σε μαζική μετανάστευση φοιτητών και πτυχιούχων προς τη Δύση (αποικιακού τύπου ‘απομύζηση εγκεφάλων’).

β) Γιατί δεν το επιτρέπουν τα περιφερειακά δεδομένα, μιας και η Βαλκανική συνταράσσεται διαρκώς από την επιβολή ποικίλων αυτοκρατορικών αξιώσεων που εγείρουν τόσο η νεο-οθωμανική Τουρκία, όσο και δυνάμεις του ευρωατλαντισμού. Η απόκρουση αυτών των πιέσεων θ’ απαιτούσαν μια χώρα που έχει αναδιοργανωθεί πάνω σε μια ακριτική λογική, και διέπεται από ισχυρή κοινωνική συνοχή και έντονες εξισωτικές τάσεις, παράγοντες που θα επέτρεπαν την ανάπτυξη παλλαϊκών αντιστασιακών αντανακλαστικών. Μια βολιβαριανή Βενεζουέλα ή Βολιβία των Βαλκανίων. Αντ’ αυτών, η επιβολή του δυτικού ατομικισμού, του καταναλωτικού ηδονισμού και του ακραίου φιλελευθερισμού της αγοράς μαθηματικά οδηγεί στην ανάπτυξη πανίσχυρων νεο-οθωμανικών και ευρωατλαντικών τάσεων που ποικιλοτρόπως προωθούν την άνευ όρων υποταγή μας στους σχηματισμούς ισχύος και συμφερόντων των ισχυρότερων.

γ) Τέλος, δεν το επιτρέπουν οι ευρύτερες γεωπολιτικές πραγματικότητες, καθώς η Ελλάδα ως μια χώρα των συνόρων, μεταξύ βορρά και νότου, δύσης και ανατολής, δεν μπορεί να ‘σηκώσει’ το βάρος της ταύτισής της με τη Δύση. Δεν μπορεί να διαχειριστεί μακροχρόνια τα γιγάντια μεταναστευτικά ρεύματα σαν ‘Δύση’, εγκαθιδρύοντας οιωνεί δουλοκτητικές σχέσεις εκμετάλλευσης καταφέρνοντας να αποφύγει την ανάπτυξη εκτεταμένων φαινομένων κοινωνικής ανομίας και κατάρρευσης της κοινωνικής συνοχής. Διότι όσο κι αν τα τελευταία 15 χρόνια η συστηματική εκμετάλλευση της μαύρης εργασίας των μεταναστών προσκόμισε πολλαπλά οφέλη σ’ ένα μεγάλο κομμάτι του ελληνικού λαού, από τις άρχουσες τάξεις μέχρι τα μεσοστρώματα, σήμερα είναι αδύνατο να διαχειριστεί κανείς στην Ελλάδα τα γκέτο και τις αντιπαραθέσεις που αυτή έχει τροφοδοτήσει. Και βέβαια είναι σε θέση να επωμιστεί το κόστος της συμμετοχής στον πόλεμο που ασκούν οι δυτικές αυτοκρατορικές δυνάμεις έναντι του αραβικού κόσμου και του Ισλάμ, διαρρηγνύοντας τις ιστορικές σχέσεις που έχει οικοδομήσει ο ελληνικός λαός με τους πέραν της Δύσεως γείτονές του.

Όλα ετούτα καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την διεύρυνση και την αναπαραγωγή των προτύπων της Δυτικής Καπιταλιστικής Αυτοκρατορίας στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνιάς. Όχι γιατί αυτά τα δεδομένα είναι σε θέση να παραγάγουν αντίρροπες δυναμικές που να υπονομεύουν αυτήν την διαδικασία. Δυστυχώς, το πρόβλημα προκύπτει αντιστρόφως. Ότι η εκτεταμένη αναπαραγωγή του μοναχικού πλήθους στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνίας απειλεί την ίδια την ύπαρξή της. Διότι πολύ απλόυστατα αυτού του τύπου ο ρευστός άνθρωπος δεν μπορεί να αντέξει το περιβάλλον των εξαιρετικών πιέσεων που συνθέτουν την ελληνική πραγματικότητα. Και γι’ αυτό, όσο κυριαρχεί επάνω της, άλλο τόσο την καταδικάζει σε μια βαθιά και αξεπέραστη κρίση.

‘Το πολιτικό κόστος’

Δείγμα αυτής της θεμελιώδους ασυμβατότητας που περιγράφουμε είναι και το γεγονός ότι τα δύο μεγάλα κόμματα είναι σήμερα παντελώς ανίκανα να αντιδράσουν έστω και αποσπασματικά σ’ αυτήν την κολοσσιαία οικονομική κρίση που καπλάζει. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτά τα δύο κόμματα επιδίωκαν όλο το προηγούμενο διάστημα να εγκαταλείψουν τις παραδοσιακές πολιτικές τους αναφορές για να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες αυτού ακριβώς του ρευστού, παραιτημένου από τα ουσιαστικά του πολιτικά δικαιώματα ‘μεσαίου χώρου’, μια προσπάθεια που τα μετέβαλε σε άκρως αποϊδεολογικοποιημένους, τεχνοκρατικούς και στεγνά διαχειριστικούς οργανισμούς.

Σήμερα λοιπόν, αυτά τα μορφώματα εξουσίας είναι ανίκανα να κουνήσουν έστω και ένα πετραδάκι από το κολοσσιαίο οικοδόμημα της ‘ισχυρής ευρωπαϊκής Ελλάδας’ που γέρνει απειλητικά, όσο κι αν αυτοί ήταν που μέχρι πρότινος την καθοδηγούσαν. Κι αυτό διότι, το μοντέλο το οποίο έχει διαμορφωθεί είναι πολύ ανελαστικό, δεν επιδέχεται δηλαδή καμίας σχετικής μεταρρύθμισης που θα μπορέσει να διασώσει το επίπεδο της κατανάλωσης, τα ήθη και τις συνήθειες, αυτό το ρευστό μοναχικό πλήθος που τείνει να υποκαταστήσει τον ελληνικό λαό.

Η κρίση σήμερα απαιτεί είτε μια αποφασιστική στροφή προς τον νεοφιλελευθερισμό, εφαρμογή άμεσων μέτρων λιτότητας, και δραστική συμπίεση της αγοραστικής δύναμης των μεσοστρομάτων, προκειμένου να βελτιωθούν τα ελείμματα στο ισοζύγιο και τα δημόσια οικονομικά –πράγμα που είναι αδύνατο διότι τούτο θα σημάνει την κατάρρευση της συναίνεσης προς το καθεστώς μέσα στην οχλοβοή ενός νέου, μαζικότερου και κοινωνικά αντιπροσωπευτικότερου ‘Δεκέμβρη’. Είτε, από την άλλη θ’ απαιτούσε έναν ριζικό μετασχηματισμό του ίδιου του τρόπου με τον οποίον είναι ενταγμένη η Ελλάδα στην Δυτική Καπιταλιστική Αυτοκρατορία, δηλαδή αμφισβήτηση του παρασιτισμού, παύση των αγοραίων μητροπολιτικών μοντέλων κοινωνικής οργάνωσης, δημόσιες επενδύσεις στην αναδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού, και συλλογική κοινωνική κινητοποίηση για την βιώσιμη αναδιοργάνωση της ελληνικής κοινωνίας.

Και οι δύο λύσεις καθίστανται σήμερα ανέφικτες. Η πρώτη, διότι θα σήμαινε πολύ μεγάλο πολιτικό κόστος σ’ αυτόν που την επιλέγει, καθολική κοινωνική κατακραυγή και παραπέρα, μεγάλης κλίμακας αναδιανομή του πλούτου προς τα επάνω, ‘λατινοαμερικανοποίηση’ της Ελλάδας, επίταση της υποταγής της στην περιφερειακή και την παγκόσμια υπερδύναμη. Η δεύτερη, διότι κινείται πέραν των οριζόντων των υφιστάμενων πολιτικών παρατάξεων εξουσίας στην Ελλάδα. Ούτως ή άλλως, στην μοναδική περίπτωση που έστω υπαινίσσονταν να πράξουν οτιδήποτε θυμίζει αυτήν την προοπτική, η υπονόμευση που θα είχαν από τις ποικυλώνυμες κοινωνικές, οικονομικές αλλά και τις εξωτερικές δυνάμεις που τις πατρωνάρουν θα ήταν καίρια και αποφασιστική.

Γι’ αυτό και οποιαδήποτε συζήτηση στα πλαίσια της κεντρικής πολιτικής σκηνής, και των καθεστωτικών Μέσων και κομμάτων για την υπέρβαση της κρίσης, σκοντάφτει στον σκόπελο του ‘ανυπέβλητου πολιτικού κόστους’ το οποίο τροφοδοτείται κυρίως από την ριζική ασυμβατότητα που διακρίνει τον συλλογικό μας βίο σε σχέση με τις πραγματικότητες της χώρας μας.

Σκαντζόχοιρος

Advertisements

2 thoughts on “‘Ένα μεγάλο σχέδιο συλλογικής κοινωνικής εξημέρωσης’

  1. Παράθεμα: άνευ τίτλου « Herr K.

  2. Παράθεμα: Το ελληνικό 2010 | Herr K.

περιμένουμε τα σχόλιά σας!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s