Ιθαγενείς

Τα νεοισλαμικά κινήματα αντίστασης

5 Σχόλια

Μετά από την νίκη της Χεζμπολά στον πόλεμο με το Ισραήλ το 2006 και την επιτυχία της αντίστασης της Χαμάς, στην εισβολή του ισραηλινού στρατού την Γάζα, είναι σαφές σε όλη την Δύση, πώς αναδύεται –τουλάχιστον σ’ αυτές τις δυο χώρες– ένα ριζοσπαστικό κομμάτι του ισλαμικού κινήματος, του οποίου τα χαρακτηριστικά είναι ιδιαίτερα και διακρίνονται απ’ όλα τα υπόλοιπα. Επιπρόσθετα, το γεγονός ότι έχουν καταγράψει νίκες και επιτυχίες εναντίον των σιωνιστών, που βρίσκονται στην αιχμή της Νέας Τάξης πραγμάτων καθιστούν την σημασία αυτών των κινημάτων καθοριστική σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ας πιάσουμε όμως το νήμα από την αρχή. Πρώτον, σε ό,τι αφορά στη Μέση Ανατολή και εν γένει τον Αραβικό κόσμο, τρία είναι τα πιο ενδιαφέρονται χαρακτηριστικά τούτων των κινημάτων. Πρώτον, το ότι διακρίνονται για τις επιτυχίες τους και την αποτελεσματικότητά τους. Δέυτερον, το ότι αποτελούν ταυτόχρονα φορείς εθνικής απελευθέρωσης των Αράβων, αλλά και μετασχηματισμού του ίδιου του ισλαμικού κινήματος. Και τρίτον, ότι εγκαινιάζουν μία νέα φάση –η οποία σε πολλές τις πτυχές είναι πιο προωθημένη από τις προηγούμενες– στην μακραίωνη, αργόσυρτη διαδικασία της απελευθέρωσης του αραβικού κόσμου από την δυτική επικυριαρχία.

Η αποτελεσματικότητα της Ισλαμικής Αντίστασης

Όπως πολύ καλά γνωρίζουμε, η επανεμφάνιση της ισλαμικής ταυτότητας στην Μέση Ανατολή, προέκυψε σε μία εποχή παρακμής των κύριων εκφραστών του απελευθερωτικού αιτήματος των Αράβων, του εθνικισμού απ’ τη μία, και δευτερευόντως, της Αριστεράς από την άλλη. Οι κύριοι λόγοι της αποτυχίας ήταν δύο. Αφ’ ενός, η ήττα των Αράβων στον πόλεμο του 1967, που σηματοδότησε την αποτυχία τους στον αγώνα έναντι της σιωνιστικής κατοχής –και συνακόλουθα της Δυτικής επικυριαρχίας– στη Μέση Ανατολή. Αφ’ ετέρου, ο καθεστωτικός εκφυλισμός τους, η μεταβολή των πολιτικών φορέων των κινημάτων σε κορεσμένες και διεφθαρμένες ελίτ, που μάλιστα έτειναν χείρα φιλίας και συνδιαλλάσσονταν ανοιχτά με τους αποικιοκράτες και τους σιωνιστές.

Η διάψευση των προσδοκιών τούτων των κινημάτων ήταν αυτή που πυροδότησε μία μαζική στροφή του Αραβικού Κόσμου –και ιδιαίτερα των πληβειακών στρωμάτων– προς το Ισλάμ και τις ισλαμικές οργανώσεις. Και τούτος ήταν ο παράγοντας που μετέστρεψε εντελώς το πρόσημό τους, από μετριοπαθείς, συντηρητικές δυνάμεις, σε ριζοσπαστικούς φορείς της αντίστασης. Έτσι, ενώ κατά την περίοδο της ανόδου των κινημάτων του Αραβικού Εθνικισμού και της Αριστεράς, η αποικιοκρατία είχε άμεσα και έμμεσα, με ποικίλους τρόπους, υποστηρίξει υλικά και πολιτικά τους ισλαμιστές στα πλαίσια της παραδοσιακής, βρετανικής εμπνεύσεως τακτικής του «διαίρει και βασίλευε», από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 κι έπειτα, ξεκινά η αντίστροφη διαδικασία., όπου τάσεις στο εσωτερικό του ισλαμισμού τείνουν να αναπτύξουν αντιστασιακά και ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά. Σταθμοί σ’ αυτήν την διαδικασία, υπήρξαν η ιρανική επανάσταση του 1979, η αμερικανική κατοχή του Λιβάνου στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και η πρώτη Ιντιφάντα στην Παλαιστίνη. Στα πλαίσια αυτά, ιδιαίτερο ρόλο παίζουν οι σίιτες της Περσίας και του Λιβάνου τόσο εξαιτίας της ιρανικής επανάστασης όσο και λόγω των ευρύτερων ριζοσπαστικών και αντιστασιακών τάσεων που χαρακτηρίζουν το σιιτικό ισλάμ[1].

Τα κινήματα της ισλαμικής αντίστασης που καθοδηγούνται από δυνάμεις όπως η Χεζμπολά και η Χαμάς, φέρουν μέσα τους αυτήν την ιστορική διαδικασία, όπου το ισλάμ ήρθε να καλύψει το κενό του Αραβικού εθνικισμού και της Αριστεράς. Γι’ αυτό και απαντούν στα μείζονα αδιέξοδά τους, πραγματοποιώντας ένα βήμα προς τα μπρος σε σχέση με το παρελθόν.

Τα κινήματα αυτά είναι πιο μαζικά και έχουν μεγαλύτερη κοινωνική ευαισθησία από τα προηγούμενα. Τούτο τα καθιστά πιο αποτελεσματικά στο να κινητοποιήσουν τις μάζες στον αγώνα εναντίον της σιωνιστικής κατοχής και της Δυτικής επιβολής. Και η κινητοποίηση των μαζών, η δημιουργικότητα και η φαντασία τους, συνιστά το συγκριτικό τους πλεονέκτημα έναντι του υπερ-τεχνολογικοποιημένου ισραηλινού στρατού, ο παράγοντας εκείνος που εν πολλοίς έχει καθορίσει την επιτυχημένη έκβαση των συγκρούσεων της τελευταίας πενταετίας.

Ο Αραβικός Εθνικισμός και η Αριστερά ήταν φορείς εκσυγχρονιστικών αντιλήψεων και αποζητούσαν τον εκδυτικισμό των αραβικών κοινωνιών και ως εκ τούτου δεν ήταν σε θέση να ενσωματώσουν οργανικά στο εσωτερικό τους τις πλατιές ισλαμικές μάζες της υπαίθρου και το υποπρολεταριάτο των πόλεων. Όλοι αυτοί, ακολουθούσαν μόνο εκ των υστέρων τα κινήματα αυτά, στις μαζικές τους εκφάνσεις και κυρίως σε ό,τι αφορά την πάλη ενάντια στον ιμπεριαλισμό και των σιωνισμό. Στο εσωτερικό των κινημάτων αυτών, η ηγεμονία των μεσαίων και των ανώτερων στρωμάτων, με την κοσμοπολίτικη παιδεία και τα δυτικά ήθη ήταν αδιαμφισβήτητη – και τούτο συνιστούσε έναν παράγοντα όξυνσης του χάσματος μεταξύ της ηγεσίας και της μάζας που ακολουθούσε. Και τούτο, προκαλούσε τόσο μία σχετική αδυναμία κινητοποίησης των μαζών όσο και πολλαπλασίαζε τα κρούσματα του καθεστωτισμού και της διαφθοράς, όταν τα κινήματα αυτά κατελάμβαναν την εξουσία.

Στον αντίποδα, εξαιτίας της θρησκευτικής τους φύσης, το εσωτερικό των κινημάτων της ισλαμικής αντίστασης είναι περισσότερο μετατοπισμένο προς τα πληβειακά και τα λαϊκά στρώματα, κι έτσι το χάσμα μεταξύ της ηγεσίας και της βάσης είναι πολύ μικρότερο. Επιπρόσθετα, οι κοινωνικές ιδιαιτερότητες του ισλάμ (έμφαση στην κοινωνική πρόνοια και την φιλανθρωπία, ανελέητη πάλη ενάντια στα κρούσματα της διαφθοράς κ.ο.κ.) καθιστούν προς το παρόν πολύ δυσκολότερο των καθεστωτικό τους εκφυλισμό. Ας μην ξεχνάμε ότι τόσο στον άκρως μεταπρατικό Λίβανο όσο και στην μαρτυρική Παλαιστίνη, η διαφθορά των πολιτικών ελίτ ήταν ένας μόνιμος παράγοντας που καθήλωνε τους λαούς αυτούς ασφυκτικά στα πλαίσια της Δυτικής επικυριαρχίας.

Η Θεολογία της εθνικής απελευθέρωσης

Ταυτόχρονα, τα κινήματα αυτά, φέρουν στο εσωτερικό τους δυναμικές μετασχηματισμού του ίδιου του Ισλάμ προς πιο εκκοσμικευμένες εκδοχές. Και τούτο, κατά πρώτο λόγο η Χεζμπολλά και κατά δεύτερο η Χαμάς το πράττουν φύσει και θέσει.

Φύσει, διότι τόσο οι Λιβανέζοι όσο και οι Παλαιστίνιοι συνιστούν εκείνο το κομμάτι του Αραβικού κόσμου, που λόγω της προσφυγιάς, της ομογένειας αλλά και της γεωγραφικής θέσης που βρίσκονται οι περιοχές όπου κατοικούν στη Μέση Ανατολή, ήταν πιο ανοικτές στον υπόλοιπο κόσμο και τη Δύση καθώς και στις εκκοσμικευμένες ιδεολογίες. Επιπρόσθετα, τόσο ο Λίβανος όσο και η Παλαιστίνη είναι περιοχές πολυθρησκευτικές και εκ των πραγμάτων οι λαοί είναι πιο ανοιχτοί στην διαφορετικότητα και την αποδοχή του «άλλου». Κατά συνέπεια, ο τρόπος με τον οποίον προσλαμβάνουν το Ισλάμ είναι πολύ λιγότερο απόλυτος απ’ ό,τι, λογουχάρη, οι Ουαχαμπίτες της κλειστής και οπισθοδρομικής Σαουδικής Αραβίας.

Θέσει, διότι ο ρόλος που παίζουν τα κινήματα αυτά είναι ολοένα και πιο κεντρικός στις χώρες τους. Οι επιτυχίες τους έναντι των σιωνιστών, τους έχουν μεταβάλει de facto από εκφραστές των πλατιών μουσουλμανικών μαζών στους πρωταρχικούς παράγοντες των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων ολόκληρου του Λίβανου και της Παλαιστίνης, από δυνάμεις «για τον εαυτό τους», σε δυνάμεις «ολόκληρης της κοινωνίας». Ταυτόχρονα, οι επιτυχίες τους έχουν πολλαπλασιάσει τις ευθύνες που έχουν αναλάβει: Ας μην ξεχνάμε ότι η Χεζμπολλά συμμετέχει στην κυβέρνηση ενώ η Χαμάς κέρδισε σαρωτικά τις εκλογές του 2006. Άρα διαχειρίζονται θεσμούς που αφορούν το σύνολο των Λιβανέζων και των Παλαιστινίων και όχι μόνο την κοινότητα των μουσουλμάνων πιστών.

Ως εκ τούτων, αμφότερες οι οργανώσεις έχουν ήδη διέλθει από μία φάση έντονης πολιτικοποίησης που σταδιακά αποδυναμώνει το άλλοτε αποκλειστικά κυρίαρχο θρησκευτικό στοιχείο. Και τούτο αντανακλάται ποικιλοτρόπως: Από το γεγονός ότι συνάπτουν συμμαχίες με την Αριστερά (όπως το ΚΚ Λιβάνου ή το Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης) ή με άλλες θρησκευτικές κοινότητες (π.χ. τους Μαρωνίτες στο Λίβανο), στο ότι αμφότερες οι οργανώσεις έχουν πλέον κάνει την διάκριση μεταξύ «Εβραϊσμού» και «Σιωνισμού» και υποστηρίζουν ότι μάχονται για την καταστροφή του δεύτερου και όχι του πρώτου, μέχρι το ότι σταδιακά τείνουν να βελτιώνουν σταδιακά τη θέση της γυναίκας στο πλαίσιο των οργανώσεών τους, κρίνοντας από τις γυναίκες που κατεβάζουν υποψηφίους στις εκλογές κ.ο.κ.

Τούτο βέβαια δεν σημαίνει πως οι φραγμοί που σαφέστατα θέτει στους πιστούς η ισλαμική θρησκεία σε μία σειρά ζητημάτων έπαψαν να υφίστανται. Σε αντίθεση όμως με όσα διακηρύττουν οι σιωνιστές, οι νεο-αποικιοκράτες και οι οριενταλιστές, σήμερα, μπροστά στο κολοσσιαίο εγχείρημα της χειραφέτησης από την αποικιοκρατία, όλα αυτά έχουν δευτερεύουσα σημασία. Ή μάλλον, συνιστούν κομμάτι μιας συζήτησης που αφορά ακριβώς το τρίτο κύριο χαρακτηριστικό των κινημάτων αυτών που θα πραγματευτούμε εδώ, του ευρύτερου ρόλου που παίζουν στην διαδικασία από-αποικιοποίησης του Αραβικού κόσμου.

Από-αποικιοποίηση;

Παραπάνω, θίξαμε στις άκρες της την αντίφαση που διαπέρασε όλα τα εθνικοαπελευθερωτικά και αντί-αποικιακά κινήματα της προηγούμενης περιόδου, και που από μία σκοπιά καθόριζε εν τέλει την πορεία τους. Η αντίφαση αυτή συνίστατο στο ότι, ενώ από τη μία αποζητούσαν την οικονομική και πολιτική απεξάρτηση των Αράβων από τη Δύση, ήταν ταυτόχρονα φορείς εκδυτικισμού των αραβικών κοινωνιών. Ενώ δηλαδή μάχονταν υπέρ της πολιτικής και της οικονομικής απο-αποικιοποίησης, επεξέτειναν την πολιτιστική και την πνευματική αποικιοποίηση των Αραβικών λαών, συνιστούσαν δηλαδή ταυτόχρονα μία ρήξη και μία συνέχεια με το αποικιακό παρελθόν. Γιατί, φυσικά, στα πλαίσια αυτών των κινημάτων κυριαρχούσε η αγωνία της χειραφέτησης από τις θρησκευτικές παραδόσεις, οι οποίες εκλαμβάνονταν ως οι κύριες αιτίες της καθυστέρησης των κοινωνιών τους. Έτσι αυτά τα κινήματα επιχειρούσαν να αντιπαρατεθούν στη Δύση χρησιμοποιώντας τα ίδια τα ιδεολογικά «όπλα» των αντιπάλων τους, δηλαδή τις εκσυγχρονιστικές και επαναστατικές ιδεολογίες της Δύσης.

Και όμως όλα τα αντιαποικιακά κινήματα που υπήρξαν επιτυχημένα, όπως της Κίνας ή της Ινδίας επέτυχαν διότι κατόρθωσαν να επιτύχουν μία συνάρθρωση της εγχώριας παράδοσης με τις παγκόσμιες γενικευτικές ιδεολογίες. Αυτό, σε κοινωνίες τόσο έντονα σφραγισμένες από την ισλαμική παράδοση και αντιμέτωπες με τον εβραϊκό φονταμενταλισμό, όπως οι Αραβικές είχε ως προϋπόθεση μια αναγκαία σύνθεση με το Ισλάμ.

Διότι η αλήθεια είναι ότι οι σταυροφορίες ανέκοψαν βίαια την αυτόνομη ιστορική εξέλιξη των Αράβων, αναγκάζοντας τους να αναδιπλωθούν εν είδει πνευματικής αντίστασης στο σκληρό πυρήνα των θρησκευτικών τους παραδόσεων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ένας ολόκληρος πολιτισμός είδε το δρόμο της φυσιολογικής του εξέλιξης, του εκσυγχρονισμού της δικής του παράδοσης να μπλοκάρεται από την έξωθεν επιβολή. Πρόκειται για ένα κλασσικό ιστορικό πρόβλημα της αποικιοκρατίας, που αφορά στην πολιτιστική ταυτότητα των αποικιοκρατούμενων λαών και που λειτουργεί σε διαφορετικό βαθμό σ’ όλες τις περιοχές όπου ιστορικά εξελίχθηκαν αποικιακά φαινόμενα: Από την Λατινική Αμερική και την Ιθαγενική ταυτότητα, στα καθ’ ημάς και την συνέχεια του Ελληνισμού, στον Αραβικό κόσμο.

Συνεπώς, τόσο το ζήτημα της λεγόμενης «οπισθοδρομικότητας» του μουσουλμανικού κόσμου, όσο και αυτό της χειραφέτησής του από την αποικιοκρατία, θα πρέπει να ιδωθεί από μία διαφορετική σκοπιά. Διότι, είναι σαφές πως η «οπισθοδρομικότητα» των Αράβων αποτελεί ταυτόχρονα ένα πραγματικό φαινόμενο, άμεσο προϊόν της πνευματικής επιβολής των αποικιοκρατών, το οποίο σε δεύτερο χρόνο χρησιμοποιείται αντιστραμμένο ως ένα αποικιοκρατικό ιδεολόγημα, πάνω στο οποίο νομιμοποιούνται όλες οι αποικιακές πρακτικές, από την ανοιχτή κατοχή μέχρι την οικονομική λεηλασία.

Ας μην ξεχνάμε ότι ο Χέρτσλ, πρότεινε την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ στην Παλαιστίνη, ως μία «νησίδα πολιτισμού στον ωκεανό της βαρβαρότητας»· ότι οι Αμερικάνοι βρίσκονται στο Ιράκ για να το «εκπολιτίσουν»· κι ότι, τέλος, οι πετρελαϊκές πολυεθνικές, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα επιβάλλουν την απομύζηση των πόρων και της εργασίας των Αράβων αναμασώντας το ίδιο «εκσυγχρονιστικό» ευαγγέλιο.

Επομένως, οποιαδήποτε αντι-αποικιακό κίνημα πρέπει να αναμετρηθεί ταυτόχρονα, τόσο με τους οικονομικούς και τους πολιτικούς μηχανισμούς της αποικιακής επιβολής, όσο και με τους πολιτιστικούς. Κι άρα, προκειμένου να ολοκληρώσει το εγχείρημά του, θα πρέπει να ξαναπιάσει τον μίτο από το σημείο όπου κόπηκε βίαια απ’ το ξίφος των σταυροφόρων.

Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι τα κινήματα αυτά έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό τους την «επιστροφής στις ρίζες», μπορεί να ιδωθεί ως μία κίνηση που πραγματοποιεί ταυτόχρονα ένα βήμα πίσω και δύο βήματα εμπρός. Διότι ακριβώς, αυτή η κίνηση ανατρέχει στο «σημείο 0» της αποικιοποίησης και προσπαθεί να την ανατρέψει άρδην.

Επιπρόσθετα, όπως είπαμε πιο πριν, ήδη, το γεγονός ότι τα κινήματα αυτά έχουν αναλάβει κεντρικό ρόλο στον αγώνα των Αραβικών λαών για την χειραφέτησή τους, τους αναγκάζει –είτε το θέλουν, είτε όχι– να εκσυγχρονίσουν την παράδοσή στην οποία αναφέρονται, κι επομένως να προβούν σε μία σύνθεση του παρελθόντος με το παρόν. Και ταυτόχρονα, επειδή ακριβώς αναπτύσσονται σε μία εποχή παγκοσμιοποίησης, έρχονται αναγκαστικά σε επαφή με αντίστοιχα κινήματα από την Ινδία και την Λατινική Αμερική γεγονός που επιτρέπει την αλληλεπίδρασή τους, κι άρα καθιστά εφικτή για πρώτη ίσως φορά μία πραγματική σύνθεση μεταξύ της θρησκευτικής και εθνικής ιδιαιτερότητας με τις παγκόσμιες τάσεις και δυναμικές.

Πρόκειται για μία εξέλιξη με εξαιρετική ιστορική βαρύτητα. Ούτως η άλλως, η κρίση της παγκοσμιοποίησης κυοφορεί μία κολοσσιαία ιστορική ανατροπή: Την μεταφορά του οικονομικού κέντρου βάρους του διεθνούς συστήματος από την Δύση στην Ανατολή, την άρση της απόλυτης διάκρισης μεταξύ κέντρου και περιφέρειας. Σ’ αυτά τα ακριβώς τα πλαίσια ένα κομμάτι του Αραβικού κόσμου, διά μέσω αυτών των κινημάτων, προσπαθεί να αντιστρέψει μια πορεία που ξεκίνησε από τον… 11ο αιώνα.

Βεβαίως, είναι πολύ νωρίς για να ξέρουμε αν θα το πετύχει. Ούτε γνωρίζουμε το τι ακριβώς θα προκύψει από αυτήν την διαδικασία. Γνωρίζουμε όμως, και ήδη αυτό είναι πάρα πολύ, ότι κάτι τέτοιο καθίσταται –ίσως για πρώτη φορά– εφικτό.

Η παγκόσμια Αντίσταση και η Δύση

Βεβαίως, η σημασία των κινημάτων της αντίστασης στον Λίβανο και την Παλαιστίνη ξεπερνάει τα όρια του Αραβικού κόσμου και της Μέσης Ανατολής. Είναι παγκόσμια, με την έννοια ότι επηρεάζει άμεσα όλα τα κινήματα εναντίον της Παγκοσμιοποίησης και της Νέας Τάξης πραγμάτων, ιδιαίτερα δε την κατάσταση στην ίδια την Δύση.

Και τούτο συμβαίνει διότι βρίσκονται στην αιχμή της αμφισβήτησης της παγκοσμιοποίησης και της Νέας τάξης Πραγμάτων, εμπλέκονται στην κυριότερη αντίθεση που καθορίζει την εποχή μας. Η παγκοσμιοποίηση αποτελεί ένα στάδιο όπου η κυριαρχία της Δύσης πάνω στον υπόλοιπο πλανήτη συντελείται παρασιτικά –και ίσως αυτός είναι ο λόγος που μάλλον θα είναι και το τελευταίο στάδιο της απόλυτης κυριαρχίας των δυτικών. Το Κέντρο δεν στηρίζει πλέον την πλανητική του κυριαρχία στην οικονομική πρωτοκαθεδρία έναντι της περιφέρειας, αλλά την εξασφαλίζει πολιτικά και στρατιωτικά. Σ’ αυτά τα πλαίσια, ο έλεγχος των ενεργειακών πηγών του πλανήτη, αλλά και η δυνατότητα των Δυτικών να επιβάλλουν την τάξη και την ασφάλεια στις σημαντικότερες γεωπολιτικές του περιοχές, παίζουν μείζονα ρόλο για την εξασφάλιση της παγκόσμιας ηγεμονίας. Ως εκ τούτου, οι δυνάμεις που αμφισβητούν τόσο τους σχεδιασμούς και την ηγεμονία του Ευρωατλαντικού πόλου (και των σιωνιστών σε ό,τι αφορά στην Μέση Ανατολή) σ’ αυτές τις περιοχές-κλειδιά, καταλήγουν στο να υπονομεύουν συνολικά την παγκόσμια κυριαρχία. Γι’ αυτό, εξάλλου, τόσο τα τεκταινόμενα στον Λίβανο όσο και στην Παλαιστίνη αποτελούν μείζονα ζητήματα για το σύνολο του πλανήτη. Επιπρόσθετα, είναι κοινός τόπος ότι η σιωνιστική κατοχή της Παλαιστίνης δεν μπορεί να επιβιώσει δίχως την διεθνή δράση του εβραϊκού λόμπι. Το λόμπι εργάζεται νυχθημερόν προκειμένου να εξασφαλίσει αφενός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αλλά και η Ευρώπη θα συνεχίσουν να στηρίζουν το κράτος του Ισραήλ και ότι αφετέρου η παγκόσμια κοινή γνώμη δεν θα ξεσηκωθεί από τις φρικαλεότητες που διαπράττουν έναντι των Παλαιστίνιων. Όλα αυτά αποτελούν ένα αξεδιάλυτο κουβάρι, που καθιστά το μεσανατολικό παγκόσμιο ζήτημα, στο οποίο σχεδόν όλες οι ελίτ του πλανήτη –και ιδιαίτερα οι Δυτικές– έχουν άμεσα συμφέροντα.

Το να υποστηρίζει κανείς, επομένως, τους Παλαιστινίους και τους Λιβανέζους σήμερα, και ιδιαίτερα στη Δύση, δεν συνιστά μόνο μία πράξη αλληλεγγύης και διεθνισμού. Τούτο είναι το λιγότερο. Επί της ουσίας κάτι τέτοιο συνιστά συμβολή στην αμφισβήτηση της παγκόσμιας ηγεμονίας της Δύσης. Κι έτσι μπορούμε τώρα να καταλάβουμε γιατί είναι τόσο δύσκολο για τους Ευρωπαίους και τους Αμερικανούς να ταχθούν αδιαμφισβήτητα υπέρ του αγώνα του Παλαιστινίων και των Λιβανέζων, δίχως προσκόμματα και αμφισβητήσεις. Πόσο μάλλον όταν και στο εσωτερικό του ευρωπαϊκού κινήματος, τον τελευταίο καιρό έχουν «πάρει κεφάλι» οι δυνάμεις εκείνες που το στρέφουν προς μια «εσωτερικού τύπου» αμφισβήτηση, που διεκδικούν μία «άλλη παγκοσμιοποίηση», με «ανθρώπινο πρόσωπο» κ.ο.κ. Συνεπώς, επομένως, δοσμένης και της καταλυτικής επίδρασης που ασκεί στις Δυτικές κοινωνίες το εβραϊκό λόμπι, δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι το Παλαιστινιακό συνιστά έναν από τους κυριότερους δείκτες στη Δύση, που καθορίζουν το ποιες δυνάμεις τάσσονται σε τελευταία ανάλυση υπέρ και ποιες κατά της Παγκοσμιοποίησης και της Νέας Τάξης Πραγμάτων.

…Και η Ελλάδα

Στην Ελλάδα, τούτα τα κινήματα και ιδιαίτερα το Παλαιστινιακό έχουν πολύ σημαντική επίδραση και για έναν ακόμη λόγο, που αφορά στις ιδιαιτερότητες της χώρας μας.

Είναι γνωστό ότι είμαστε μία παρασιτική χώρα, η οποία απολαμβάνει ένα καταναλωτικό επίπεδο εφάμιλλο της Δύσης και που ταυτόχρονα αποτελεί μία χώρα μικρή, με ανύπαρκτο παραγωγικό ιστό, ισχνά πληθυσμιακά μεγέθη, η οποία επιπροσθέτως βρίσκεται σε μία από τις πιο ασταθείς περιοχές του πλανήτη, στα Βαλκάνια, όντας σταυροδρόμι της Δύσης και της Ανατολής. τούτη η κατάσταση τροφοδοτεί δύο αντιφατικές πραγματικότητες. Γιατί από τη μία, η θέση της χώρας στο διεθνές σύστημα, η γεωπολιτική της θέση αλλά και ο ρόλος της στην ευρύτερη περιοχή, την καθιστούν αδιαμφισβήτητα μια χώρα εξαρτημένη. Από την άλλη, το καταναλωτικό επίπεδο της χώρας, την απομακρύνει –εν είδει ψευδαίσθησης– από τις πραγματικότητες που καθορίζουν την μοίρα της. Μέσα σ’ αυτήν την κατάσταση, κινήματα όπως το Παλαιστινιακό λειτουργούν θετικά, διότι αναγκαστικά μας επαναφέρουν στη γεωγραφία μας και τις γεωπολιτικές πραγματικότητες που μας αντιστοιχούν. Αυτή η παράμετρος, όμως, είναι τόσο σημαντική, που απαιτεί ξεχωριστή, ιδιαίτερη αναφορά….

Σκαντζόχοιρος

[1] Για μια ολοκληρωμένη παρουσίαση της μεταστροφής και των μετασχηματισμών των ισλαμικών κινημάτων, βλέπε Γιώργος Καραμπελιάς, Ισλάμ και Παγκοσμιοποίηση, Η θανάσιμη διελκυστίνδα, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2001.

Advertisements

5 thoughts on “Τα νεοισλαμικά κινήματα αντίστασης

  1. Η ανάλυση εξαιρετική και πλήρης! Τόσο πλήρης μάλιστα που δυσκολεύτηκα να την ολοκληρώσω με την προσοχή που της άξιζε…

    Το πέτυχα όμως και θα ήθελα πολύ δειλά – μια και έχω μόνιμα την αίσθηση ότι πάντα κάτι μου διαφεύγει στην ιστορία αυτή – να καταθέσω δυο τρείς ανησυχίες προς συζήτηση.

    Πράγματι υπάρχει διαφοροποίηση ως προς το παρελθόν των ισλαμικών αυτών κινημάτων. Ριζοσπαστικοποίηση όμως; Στο κείμενό σου παρουσιάζεται μάλλον ως ευσεβής πόθος, που κατα κάποιον τρόπο ενισχύεται από μια μικρή διαφοροποίηση στη στάση των κινημάτων αυτών προς τις γυναίκες το Εβραϊκο και την συμπόρευση με τα Λατινοαμερικανικά κινήματα. Σωστό! Αλλά πόσο μπορεί να ολοκληρωθεί, όταν η θρησκευτική ταυτότητα είναι το πρωτεύον, η βάση; Μήπως απλά είναι ένα βήμα μπροστά για να κολουθήσουν δυο βήματα πίσω, αντίθετα με τα όσα η ανάλυση προβλέπει; Η ορθοδοξία για παράδειγμα να μπορεί λόγω της φύσης της να συμπορευθεί με επαναστατικά κινήματα, αλλά ο Καθολικισμός και ο Προτεσταντισμός έδωσαν τα αθλιώτερα παραδείγματα!

    Ακόμα, όσο η Δύση είναι και αυτή παγιδευμένη πια στον πόλεμο (για λόγους ιμπεριαλισμού και παγκοσμιοποίησης συμφωνώ) ακριβώς όσο και οι Ισλαμικές χώρες – η επιβίωση του συστήματος βλέπεις, άρα και του τρόπου ζωής των πολλών… – πόσο αρκεί πλέον στο σημείο που βρισκόμαστε και στις δύο πλευρές απλά και μόνο η ανεξαρτησία των χωρών αυτών;

    Δεν έχω σιγουρευθέι ότι Χάντινγκτον (ως προς τα αποτελέσματα και όχι την ανάλυση των αιτίων της σύγκρουσης…) έχει ενετελώς άδικο σε ότι προβλέπει!

    Η δε Ελλάδα, στην περίπτωση αυτή, ακόμα και αν κοινωνικοπολιτικά είναι ανατολή, θρησκευτικά είναι δύση! Και έτσι θα μας βλέπουν οι ισλαμιστές θέλουμε ή όχι. Μπορεί σαν τους καλούς της Δύσης, αλλά δυτικούς οπωσδήποτε!

    Φοάμαι ότι η ευλογία και ταυτόχρονα καταδίκη της ύπαρξης μας ανάμεσα σε δύο κόσμους, επειδή μικροί είμαστε και με ανύπαρκτους ηγέτες, τελικά εμείς θα την πληρώσουμε και από τις δύο πλευρές.

    Βέβαιο είναι ότι ως μέσον και μέτρον, πρέπει απαρέγγλιτα να υποστηρίξουμε την Παλαιστινιακή θεση. Γιατί και δίκιο είναι και η μοναδική ευκαιρία να πείσουμε τις δύο πλευρές ότι η ολοκληρωτικη ρήξη ανατολής και δύσης μόνο κακό προμηνύει για όλους.

  2. Λαυρέντη…

    Στην περίπτωση της Χεζμπολλά, ριζοσπαστική είναι και η κοινωνική της πολιτική. Αντιστρατεύεται την αγορά, δίνει έμφαση στην εκτεταμένη πρόνοια, την εκπαίδευση κ.ο.κ.

    Είναι δε αναγκασμένη, να μιλήσει εξ’ ονόματος μίας κοινωνίας πολυθρησκευτικής. Συνεπώς, τείνει να αφήσει την άκρη στη θρησκεία σε ό,τι αφορά στην πολιτική της έκφραση. Γι’ αυτό και έχει συμμαχήσει με το ΚΚ Λιβάνου και τους… Μαρωνίτες του Μισέλ Αούν και πολλούς πολλούς άλλους.

  3. Αυτό το αντιλαμβάνομαι! Για το γενικώτερο ρεύμα της κοινωνίας μιλάω. Η Μ. Ανατολή άλλωστε μας έχει συνηθίσει όπως περιγράφεις στις διαρκείς αλλαγές των εκπροσώπων τους. Η Παλιστίνη έχει αλλάξει τουλάχιστον τρείς φορές. Η Αίγυπτος άλλες τόσες, Λίβανος κλπ γνωστά.

    Αυτό λοιπόν που δεν ξέρω, είναι αν ακολουθεί η ευρύτερη κοινωνία τους. Ή τι μένει τελικά σ’ αυτήν εκτός του Ισλάμ.

    Αν μάλιστα κρίνω από τα δικά μας και θυμηθώ πώς το κομμάτι του λαού που πλαισίωσε το ΕΑΜ, πέρασε τελικά στο ΠΑΣΟΚ και στον νεοφιλελεύθερο ΣΥΡΙΖΑ, καρατάω μικρό καλάθι πάντα. 😀

  4. ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

  5. Παράθεμα: «Κι εσένα τι σε κόφτει;»… « Το ιστολόγιο του εξαποδώ

περιμένουμε τα σχόλιά σας!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s