Ιθαγενείς

Το παράδειγμα (προς αποφυγήν) της Ισλανδίας

5 Σχόλια

Η Ισλανδία αποτελούσε ένα από τα αγαπημένα παραδείγματα των νεοκλασικών οικονομολόγων. Καθ’ όλη την διάρκεια της προηγούμενης εικοσαετίας, τα επιτεύγματά της, ήταν αντικείμενο θαυμασμού όλων των τεχνοκρατών και των μάνατζερς που προωθούσαν τις φιλελεύθερες πολιτικές σε όλο τον πλανήτη.
Από το 1991, η Ισλανδία άρχισε σταδιακά να οικοδομεί ένα υποδειγματικά φιλελεύθερο μοντέλο. Αρχιτέκτονάς του υπήρξε ο Ντέιβηντ Όντσον, πρωθυπουργός της χώρας μέχρι το… 2004. Η συνταγή είναι γνωστή: περιλάμβανε την μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος ­–το οποίο σήμερα στηρίζεται εξ’ ολοκλήρου στην αυτοχρηματοδότηση, εκποίηση του δημόσιου τομέα, εφαρμογή μονεταριστικών πολιτικών από την κεντρική τράπεζα, μείωση του φόρου εσόδων των μεγάλων επιχειρήσεων από 45% σε… 18%, πολιτική προσέλκυσης ξένων επενδύσεων κ.ο.κ. Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής, υπήρξε το ολοκληρωτικό άνοιγμα της ισλανδικής οικονομίας στην παγκόσμια οικονομία. Έτσι το 1974 η οικονομία του νησιού ήταν 53η στον κατάλογο των πιο απελευθερωμένων οικονομιών του πλανήτη, ενώ το 2005 έφτασε την 9η θέση, και το 2008 την 5η.
Ενδεικτική της ακραίας αγοραίας κουλτούρας που κατέλαβε τους Ισλανδούς είναι η ιστορία με την εξαγορά των δικαιωμάτων των… ισλανδικών γονιδίων από μία μεγάλη εταιρεία βιοτεχνολογίας, στα τέλη του 1990. Ναι, καλά διαβάσατε. Η ισλανδική κυβέρνηση, με νόμο στη βουλή παραχώρησε την διαχείριση της τεράστιας γονιδιακής τράπεζας (η οποία περιλαμβάνει χαρτογράφηση των γονιδίων των Ισλανδών από το… 874 μ.Χ. και ύστερα) σε μία ιδιωτική εταιρεία που εδρεύει στο Ρεϋκιαβίκ (την Decode Genetics) και η οποία με τη σειρά της, εκχώρησε την πρόσβαση στον γενετικό πλούτο του νησιού σε φαρμακευτικούς κολοσσούς όπως η Hoffman-La Roche.
Σήμερα, η Ισλανδία είναι η πρώτη εθνική οικονομία που καταρρέει από την παγκόσμια ύφεση. Και οι λόγοι της κατάρρευσής της, είναι οι ίδιοι για τους οποίους είχε αναδειχθεί πολλές φορές σε πρωταθλήτρια της παγκοσμιοποίησης: Μια άκρως διεθνοποιημένη οικονομία, η οποία στηρίζονταν κυρίως στα ξένα κεφάλαια, δεν άντεξε όταν η κρίση στις ΗΠΑ ανάγκασε τους επενδυτές να αποσύρουν τα κεφάλαιά τους από την χώρα. Μέσα σε δύο εβδομάδες, το δημοφιλές οικοδόμημα κατέρρευσε θεαματικά, και η ισλανδική κυβέρνηση αίφνης διέγραψε στροφή 180ο μοιρών, θυμήθηκε την κεϋνσιανή αλφαβήτα, και κρατικοποίησε τις τρεις τράπεζες της χώρας –ναι, κι εκείνες που ιδιωτικοποίησε εν μέσω πανηγυρισμών πριν από λίγα χρόνια.
Μαζί με την φιλελεύθερη ουτοπία, κατέρρευσε και ο μύθος του ατλαντισμού για τους Ισλανδούς, οι οποίοι είδαν την πιο στενή σύμμαχό τους, τις ΗΠΑ, τα στρατεύματα της οποίας είχαν οι ίδιοι προσκαλέσει στις αρχές της δεκαετίας του 1950 στα πλαίσια του Ψυχρού Πολέμου, να κωφεύει στις εκκλήσεις τους για οικονομική βοήθεια. Κι αυτό, παρόλο που οι ίδιοι στήριξαν τους Αμερικανούς με μεγάλη προσήλωση στις εκστρατείες τους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν. Αντ’ αυτών, προέκυψε η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν, η οποία προσέφερε οικονομική βοήθεια 4 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Έτσι, μέσα σε δύο βδομάδες κατέρρευσαν οι δύο βασικοί πυλώνες της ισλανδικής εθνικής στρατηγικής –και το παράδειγμά τους σκόρπισε σαν κάστρο στην άμμο. Το σοκ ήταν μεγάλο. Από παράδειγμα προς μίμηση, η Ισλανδία μεταβλήθηκε σε παράδειγμα προς αποφυγή…

Ο άνθρωπος που γύρισε από το κρύο

Advertisements

5 thoughts on “Το παράδειγμα (προς αποφυγήν) της Ισλανδίας

  1. Πράγματι, η Ισλανδία είχε στείλει και στρατό στο Αφγανιστάν. Όσο για τα δάνεια, συζητάει και με το ΔΝΤ και με τη Ρωσία. Κανείς δεν έχει δώσει ακόμα κάτι -μόνο η Βρετανία και η Ολλανδία για να καλύψουν την εγγύηση της ισλανδικής κυβέρνησης για τους λογαριασμούς των πολιτών τους στην ισλανδική Icesave. Δεν έδωσαν κάτι για τις ανάγκες της χώρας δηλαδή.

  2. χεχεχεχεεχχε

    ιδεολογική ήττα αυτές τις μέρες έχουμε του νεοφιλελευθερισμού, αλλά όχι πολιτική.

    Για να έχουμε πολιτική χρειάζονται πολύπλευρα συλλογικά υποκείμενα που να συλ-λογούνται, βουλεύονται, δρουν, πορεύονται, αυτοκριτικάρονται.

    Αναζητούνται ακόμα σε μεγάλες κλίμακες. Ιδού η Ρόδος.

  3. Όντως, η πολιτική ήττα του νεοφιλελευθερισμού είναι ακόμα το ζητούμενο. Μια παρατήρηση όμως. Προτιμώ την χρήση του όρου φιλελευθερισμού αντί του νεοφιλελευθερισμού, για έναν και βασικό λόγο. Ο νεοφιλελευθερισμός έχει καταγραφεί ως μια τοποθέτηση στα Δεξιά του πολιτικού φάσματος.

    Ιστορικά, όμως, οι πολιτικές υπέρ της ελεύθερης αγοράς και του κεφαλαίου, μόνον στην αφετηρία τους είχαν ως εκφραστές τους τις δεξιές κυβερνήσεις (Ρήγκαν, Θάτσερ). Από εκεί και πέρα, ένα μεγάλο κομμάτι των πολιτικών υπέρ της κοινωνίας και της οικονομίας της αγοράς, το εξέφραζε η κεντροαριστερά και η σοσιαλδημοκρατία, δηλαδή ο Σημίτης, ο Μπλέρ, ο Ντ’ Αλέμμα και ο Γκέρχαρντ Σρέντερ, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους.

    Γιατί στην πραγματικότητα η εξουσία υπήρξε διφυής. Η δεξιά αναδιπλώθηκε στην επιχειρηματική σφαίρα της εξουσίας, τα γκόλντεν μπόυς κ.ο.κ. Η αριστερά, κατευθύνθηκε προς τους ιδεολογικούς μηχανισμούς της εξουσίας, τα ΜΜΕ και τα πανεπιστήμια + την διαχείριση των κοινωνικών και των επικοινωνιακών πολιτικών της αγοράς (καθότι ικανότερη σ’ αυτούς τους τομείς).

    Συνεπώς, το πρόβλημά μας δεν είναι μόνο ο νεοφιλελευθερισμός (δηλαδή τα γκόλντεν μπόυς), όπως σήμερα θέλει να μας πείσει ο… Γκόρντον Μπράουν, αλλά και οι δύο πτέρυγες του «κόμματος της αγοράς», τόσο η δεξιά όσο και η Αριστερή…

  4. @ Σκαντζόχοιρος,

    δεν ξέρω, μπορεί να έχεις και δίκιο στην ορολογία.

    Στα δικά μου όμως μάτια ο «σημίτης» και ο «Μπλερ» νεοφιλελεύθεροι είναι!!!

    Κάνω μεγάλο λάθος;

περιμένουμε τα σχόλιά σας!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s