Ιθαγενείς

Από το όπιο και τη στρυχνίνη στον… μετάνθρωπο

3 Σχόλια

Στις αρχές του 19ου αιώνα, οι μαραθώνιοι πεζοπορίας, οι ποδηλατικοί αγώνες, αλλά και οι… κούρσες στον ιππόδρομο αποτέλεσαν τα πεδία όπου άρχισαν να διαδίδονται ευρύτατα οι αναβολικές ουσίες. Η χρήση τους, βεβαίως, γινόταν στα τυφλά, καθότι δεν υπήρχε ούτε η απαραίτητη τεχνογνωσία, αλλά ούτε και οι ιατρικές γνώσεις που υπάρχουν σήμερα. Προπονητές και αθλητές δοκίμαζαν σχεδόν ό,τι τους κατέβαινε στο κεφάλι, και έκριναν ανάλογα με τα αποτελέσματα, τα οποία συχνά οδηγούσαν σε ιλαροτραγικές καταστάσεις. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, όμως, αυτοί οι αγώνες –όπως παρατηρεί και ο καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Όστιν, Τζον Χόμπερμαν– υπήρξαν υποδειγματικά εργαστήρια για τη μελέτη της ψυχολογίας των αθλητών, αλλά και για την έρευνα πάνω σε ουσίες που βελτιώνουν τις επιδόσεις τους.

Στα 1807, ο Άμπρααμ Γουντ, που συμμετείχε σ’ έναν μαραθώνιο πεζοπορίας, παραδέχτηκε ότι είχε κάνει χρήση οπίου προκειμένου να μείνει ξύπνιος 24 ώρες για τις ανάγκες του αγώνα. Η χρήση του λάβδανου ήταν διαδεδομένη τότε σ’ αυτούς τους πολύ δημοφιλείς αγώνες, όπου οι αθλητές έπρεπε να διανύσουν περπατώντας πολύ μεγάλες αποστάσεις, που συχνά ξεπερνούσαν τα 500 χιλιόμετρα.

Την ίδια περίπου εποχή, στην ποδηλασία, κατά τους εξαήμερους αγώνες αντοχής, οι συμμετέχοντες έπαιρναν συχνά μείγματα που περιείχαν… νιτρογλυκερίνη και κοκαΐνη, προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις κακουχίες. Η διάδοση αυτών των ουσιών εξαπλωνόταν, όσο οι αγώνες γίνονταν ολοένα και πιο δημοφιλείς, καθώς περισσότεροι θεατές σήμαιναν και περισσότερα έσοδα για τους διοργανωτές και, κατ’ αντιστοιχία, μεγαλύτερα χρηματικά έπαθλα για τους νικητές. Μαζί μ’ αυτές, πολλαπλασιάζονταν και οι παρενέργειες, καθώς όλο και περισσότεροι αθλητές εμφάνιζαν ψευδαισθήσεις, αρρυθμίες και υστερικά επεισόδια. Σ’ έναν από αυτούς τους αγώνες, ο Αμερικάνος πρωταθλητής Μάρκ Τέιλορ εγκατέλειψε, ισχυριζόμενος ότι κατά τη διάρκεια της κούρσας κάποιος τον… κυνηγούσε μ’ ένα τσεκούρι.

Αργότερα, στις αρχές του 20ού αιώνα, στους Ολυμπιακούς Μαραθωνίους, άρχισε σταδιακά να κάνει την εμφάνισή της η στρυχνίνη, την οποία οι αθλητές έπαιρναν με υποδόριες ενέσεις. Τέτοιες ενέσεις έκανε και ο Στίβεν Χικς, προκειμένου να κερδίσει στον Ολυμπιακό Μαραθώνιο του 1904, μια νίκη που παραλίγο να του κοστίσει τη ζωή. Σ’ αυτό το περιστατικό, ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι οι διοργανωτές ενέκριναν τη χρήση «βοηθητικών ουσιών», μιας και τις θεωρούσαν απαραίτητες προκειμένου να ανταποκριθούν οι αθλητές στις απαιτήσεις των αγώνων, όπως αναφέρει και το επίσημο Δελτίο Τύπου της λήξης τους.

Όσο τα χρόνια περνούσαν, άλλο τόσο συσσωρευόταν η πείρα από τη χρήση διαφόρων ουσιών κι έτσι το ντόπινγκ εξελισσόταν ραγδαία. Κατά τη δεκαετία του 1920, δύο ποδηλάτες που συμμετείχαν στον γύρο της Γαλλίας επιδείκνυαν σ’ έναν δημοσιογράφο ένα πλήρες σετ βοηθητικών ουσιών που χρησιμοποιούσαν, υπό την πλήρη ανοχή των διοργανωτών: κοκαΐνη, διεγερτικά χάπια και αλοιφές, μικρές δόσεις χλωροφορμίου.

Κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1930, έκανε την εμφάνισή της στον αθλητισμό η βεζενδρίνη (μια αμφεταμίνη που είναι σήμερα γνωστή στην αγορά και ως speed), για να εξελιχθεί γρήγορα σ’ ένα από τα δημοφιλέστερα αναβολικά συμπληρώματα για όλα τα αθλήματα.

Η συχνή χρήση της βεζενδρίνης προκαλεί έντονη εξάρτηση, ενώ η υπερβολική κατανάλωσή της μπορεί να επιφέρει τον θάνατο. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, πολλοί ποδοσφαιριστές της Έβερτον εξαρτήθηκαν από τις αμφεταμίνες που κατά χούφτες κατάπιναν πριν από τους αγώνες, ενώ ο Δανός ποδηλάτης Κνουτ Ένεμαρκ Γιένσεν κατέρρευσε κατά τη διάρκεια των δοκιμαστικών για το αγώνισμα των 100 μέτρων στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ρώμης (1960) και πέθανε αργότερα στο νοσοκομείο.

Όπως συνέβη και με τη στρατιωτική τεχνολογία, η τεχνογνωσία περί ντόπινγκ και η εξέλιξη των πρακτικών του εκτοξεύτηκαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Τα παράγωγα του αθλητικού ανταγωνισμού μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων αποτελούν και τη βάση για τις σύγχρονες μεθόδους ντοπαρίσματος, μιας και τότε έκαναν την εμφάνισή τους, ξεκινώντας από το αγώνισμα της άρσης βαρών, τα στεροειδή, εκτοξεύοντας τα ρεκόρ στα ύψη. Οι ιστορίες για το πώς το Ανατολικό Μπλοκ, και ιδιαίτερα η Ανατολική Γερμανία, ανέδειξαν την παραγωγή και χρήση των αναβολικών σε επιστήμη είναι πασίγνωστες, χωρίς βεβαίως αυτό να σημαίνει ότι ο «ελεύθερος κόσμος» υπολειπόταν σε καινοτομίες και εφευρετικότητα.

Σ’ ένα ερωτηματολόγιο που διακινήθηκε ευρύτατα στους αθλητές κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1972, το 68% απάντησε ότι έχει κάνει χρήση στεροειδών, ενώ ένα ποσοστό της τάξης του 50% ενέκρινε αυτές τις πρακτικές προκειμένου να βελτιώσει τις επιδόσεις του. Βεβαίως, όσο διευρυνόταν η τεχνογνωσία περί των αναβολικών και αυξάνονταν τα ρεκόρ, άλλο τόσο πολλαπλασιάζονταν οι παρενέργειες και οι συνέπειες από τη χρήση τους πάνω στην υγεία των αθλητών. Πασίγνωστη είναι η ιστορία της διάσημης σπρίντερ Ρενάτε Νέφελντ, η οποία έπειτα από τη μακρόχρονη χρήση των αναβολικών, κατά τη δεκαετία του 1970, υπέστη τόσο σοβαρές ορμονικές διαταραχές, που την έκαναν να μοιάζει με άντρα. Παρόμοια περιστατικά έκαναν ακόμα και έναν από τους πατριάρχες του ντόπινγκ στις Η.Π.Α, τον Τζον Ζίγκλερ, γιατρό της Αμερικάνικης Εθνικής Ομάδας Άρσης Βαρών κατά τη δεκαετία του ’50, να δηλώσει δημόσια πως μετανιώνει για ό,τι έχει χορηγήσει στους αθλητές κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, τονίζοντας τις καταστροφικές συνέπειες που έχουν τα αναβολικά στην υγεία των αθλητών.

Έκτοτε, η πορεία του ντόπινγκ είναι πασίγνωστη ακόμα και για όσους έχουν μικρή επαφή με τον αθλητισμό. Οι δε μηχανισμοί ελέγχου, που έχουν αναπτύξει τόσο η διεθνής αθλητική κοινότητα όσο και οι εθνικές ομοσπονδίες, αν δεν είναι προσχηματικοί, καταλήγουν απλώς στο να ευνοούν στην εξέλιξη των αναβολικών, αφού ωθούν διαρκώς τα εργαστήρια που τα παράγουν να παρασκευάζουν κοκτέιλ ουσιών οι οποίες δεν ανιχνεύονται από τους ελέγχους αντιντόπινγκ. Επιπλέον, καταλήγουν κι αυτοί να χρησιμοποιούνται ως εργαλείο του αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ των αθλητών και των εθνικών ομάδων, καθώς δεν λείπουν κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας ενόψει των μεγάλων διοργανώσεων και οι απαραίτητες «καρφωτές».

Τέλος, ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του ντόπινγκ, το οποίο μας φέρνει πιο κοντά σε ό,τι μέχρι τώρα ανήκε στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, γράφεται τα τελευταία χρόνια με την πρόοδο της βιοτεχνολογίας και της γενετικής μηχανικής, η οποία έχει προσανατολίσει τις αθλητικές υπερδυνάμεις σε έρευνες γύρω από το λεγόμενο «γενετικό ντόπινγκ». Το γενετικό ντόπινγκ υπόσχεται τη θεαματική βελτίωση των αθλητικών επιδόσεων μέσω γενετικών επεμβάσεων. Για τη βιομηχανία του αθλητισμού, τα πλεονεκτήματα που προσφέρει μια τέτοια εξέλιξη είναι πολύ σημαντικά, καθότι οι γενετικές επεμβάσεις προσφέρουν μόνιμα αποτελέσματα, ενώ ταυτόχρονα δεν μπορούν να ανιχνευτούν από τους υφιστάμενους ελέγχους αντιντόπινγκ. Αφού έγινε και αυτό το βήμα, η εποχή κατά την οποία οι αθλητές του άλματος εις ύψος θα διαγωνίζονται μεταλλαγμένοι με… γονίδια ψύλλων ίσως να μην είναι τόσο μακριά…


Advertisements

3 thoughts on “Από το όπιο και τη στρυχνίνη στον… μετάνθρωπο

  1. έχει…ιστορία το ντόπινγκ. Κάποιοι νόμιζαν πως ανακάλυψαν φέτος την Αμερική.

  2. Συγχαρητηρια μάγκες!
    Πολύ καλό άρθρο και το timing σωστό.
    Επειδή βαρέθηκα να ακούω, ότι εντω στο ελλάντα ντοπάρονται οι αθληταράδες μας, σαν αλλού να μην ντοπάρονται, γιατί αλλού οι άνθρωποι είναι ηθικοί!
    Γι αυτό νομίζω, ότι έφτασε η ώρα να τεθούμε κατά των ολυμπιακών αγώνων ή κατά της χημείας.

    Τωρα θα μου πεις, μηπως και μεις δεν είμαστε ντοπαρισμένοι;

    Ασχετο: Μεγάλωσε λιγακι τη γραμματοσειρά. Ευτυχώς που έχω κλαβιε με ζούμ

  3. Παράθεμα: Μ. Τρίτη: η υποκρισία μας εμπόδιο στο μοίρασμα του είναι μας… « Το Μανιτάρι του Βουνού

περιμένουμε τα σχόλιά σας!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s