Ιθαγενείς

Και πάλι για τα Βαλκάνια

1 σχόλιο

Τα τελευταία γεγονότα, και ιδιαίτερα η ανεξαρτητοποίηση του Κόσοβο, μοιάζουν να συμπληρώνουν ακόμα μία ψηφίδα στο ζοφερό ψηφιδωτό από την δεκαετία του 1990 σχολαστικά διαμορφώνουν Ευρωπαίοι και Αμερικάνοι σε στενή συμμαχία με τους ντόπιους συμμάχους τους, την περιφερειακή υπερδύναμη, Τουρκία, τους Αλβανούς αλυτρωτιστές αλλά και οποιονδήποτε άλλον έχει συμφέρον στον πολυκατακερματισμό και την διάσπαση της περιοχής.

Ποια είναι τα συστατικά αυτού του ψηφιδωτού; Θα ξεκινήσουμε από το συμβολικό επίπεδο. Εάν θα έχετε προσέξει, κατά την διεξαγωγή των δεκάδων φόρουμ, συνεδρίων αλλά και των επίσημων συνδιασκέψεων κορυφής που πραγματοποιούνται όλα αυτά τα χρόνια σχετικά με τα τεκταινόμενα της περιοχής, η έννοια “Βαλκάνια” χρησιμοποιείται ολοένα και λιγότερο. Στην θέση της, οι διάφοροι Σόρος και Σολάνα, η Αμερικανίδα υπουργός εξωτερικών και οι ευρωπαίοι εταίροι της, τείνουν να χρησιμοποιούν την έννοια της “Νοτιοανατολικής Ευρώπης”.

Αυτό και μόνο αρκεί ώστε να μπορέσουμε να κατανοήσουμε σε αδρές γραμμές το που πηγαίνει το πράγμα. Η έννοια Βαλκάνια, υποδηλώνει- μεταξύ άλλων- και το παρελθόν της ενότητας, της συνύπαρξης και συνεργασίας που διαμόρφωσαν οι λαοί της περιοχής, τόσο κατά την εποχή της περίφημης Βυζαντινής κοινοπολιτείας όσο και κατά τους αιώνες της Οθωμανικής σκλαβιάς που ακολούθησαν. Και είναι αυτό το παρελθόν που διαμόρφωνε πάντοτε έναν ελάχιστο κοινό τόπο καθιστώντας βιώσιμη την προοπτική της συνύπαρξης και στο μέλλον.

Στον αντίποδα, η έννοια της Νοτιο-ανατολικής Ευρώπης αποτελεί έναν αμιγώς γεωγραφικό προσδιορισμό, αποψιλωμένο από οποιαδήποτε ιστορική αναφορά- θετική ή αρνητική, διότι ας μην ξεχνάμε ότι όσο τα Βαλκάνια σήμαιναν συνύπαρξη, άλλο τόσο σήμαιναν συγκρούσεις και αλληλοσπαραγμών- έναν προσδιορισμό απρόσωπο και ουδέτερο. Και είναι αυτός ο προσδιορισμός που συμβολίζει το μέλλον της περιοχής- τα Βαλκάνια ως μία ασθμαίνουσα και οπισθοδρομική επαρχία της Ευρώπης.

Το εργαστηριακά κατασκεύασμενο κρατίδιο του Κοσόβου προδιαγράφει πολλές από τις πτυχές αυτού του μέλλοντος. Και γι’ αυτό θα πρέπει να σκύψουμε επάνω του και να μελετήσουμε τις κύριες όψεις του.

Κατ’ αρχήν, το κρατίδιο αυτό συνιστά ένα αμερικανικό προτεκτοράτο, με κύριο φορέα της επιβολής  την βάση Bondsteel η οποία κατασκευάστηκε σε χρόνο ρεκόρ έπειτα από τους βομβαρδισμούς του 1999. Η βάση αυτή, κατασκευάστηκε στα πλαίσια της πολιτικής της στρατιωτικής περικύκλωσης της Ρωσίας, αποτελεί τον σημαντικότερο κόμβο της αστυνόμευσης των ενεργειακών οδών των Βαλκανίων αλλά και λειτουργεί εν είδει Βαλκανικού Γκουαντανάμο, ως τον βασικό πυλώνα ανάσχεσης της διείσδυσης του ριζοσπαστικού ισλαμισμού στη Βαλκανική.

Μεγάλο μερίδιο της κυριαρχίας του αναλογεί και στους Ευρωπαίους, οι οποίοι έχουν αναλάβει να οργανώσουν τον κρατικό μηχανισμό και τους μηχανισμούς της δικαιοσύνης του νέου κρατιδίου, από την αστυνομία και τις φυλακές, μέχρι τους ανώτερους διοικητικούς λειτουργούς.

Τέλος, σημαντικός εταίρος του νέου κρατιδίου είναι και η Τουρκία, η οποία τα τελευταία χρόνια είχε επιτύχει σημαντική οικονομική διείσδυση στην περιοχή. Στο οικονομικό σκέλος, αρκεί να σημειώσουμε ότι περίπου το 80% των προϊόντων που κυκλοφορούν στο Κόσοβο είναι Τούρκικα. Η δε πολιτικές σχέσεις μεταξύ των Αλβανών του Κόσοβου και των Τούρκων είναι άριστες, γεγονός που επαληθεύεται από την άμεση αναγνώριση του κρατιδίου από την τουρκική κυβέρνηση, την προσφορά οικονομική βοήθειας, τα προγράμματα αναστήλωσης των τζαμιών που υποστηρίζει η Τουρκία από το 1999 στην περιοχή, τις στενές διπλωματικές σχέσεις που έχουν με το αλβανικό στοιχείο από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. 

Μέσα σε αυτό το κλίμα της πολλαπλής και αυστηρά ιεραρχημένης προστασίας, οι ηγετικοί κύκλοι του αλβανικού στοιχείου κινούνται – όντας ευνοούμενοι- “σαν το ψάρι στο νερό”. Αποτελούν το ανώτερο πολιτικό προσωπικό του νέου κράτους, οργανώνουν από αυτή τη βάση, σ’ ένα νέο επίπεδο τις εγκληματικές τους δραστηριότητες- με πρώτη και καλύτερη το εμπόριο των ναρκωτικών- ενώ προετοιμάζονται ταυτόχρονα ν’ αναλάβουν και χρέη των απαραίτητων μεσαζόντων ανάμεσα στις πολυεθνικές εταιρείες που προετοιμάζονται να εισβάλλουν στο νέο κρατίδιο και τον ορυκτό πλούτο της περιοχής.

Και ταυτοχρόνως, βέβαια, η τροπή των εξελίξεων επιβραβεύει και ευνοεί τον Αλβανικό αλυτρωτισμό, ώστε να συνεχίζει το αποσταθεροποιητικό έργο του ποικιλοτρόπως- είτε διπλωματικά, είτε στρατιωτικά, είτε απλώς εγείροντας παράλογες διεκδικήσεις- και στις άλλες περιοχές που περιλαμβάνονται στο σχέδιο της Μεγάλης Αλβανίας: Το Τέτοβο και το Πρέσεβο της ΠΓΔΜ, τη Νότια Σερβία, το Μαυροβούνιο και την Ήπειρο.

Ποια είναι η σούμα όλων αυτών; Αμερικανική επικυριαρχία, στενή επιτήρηση από την Ε.Ε., ισχυρή τουρκική παρουσία και σταδιακή ανάπτυξη μίας αλβανικής άρχουσας τάξης με ληστρικό χαρακτήρα. Η Αμερική εμφανίζεται ως νταβατζής, η Ευρωπαϊκή Ένωση πληρώνει και οικοδομεί κράτος, η Τουρκία αναλαμβάνει ως πολιτική και οικονομική περιφερειακή υπερδύναμη τον ρόλο του εγγυητή της σταθερότητας. Και τέλος, ο γκανγκστερικός καπιταλισμός, αυτή η τόσο γνώριμη για την Ανατολική Ευρώπη, την Ρωσία και τα Βαλκάνια μορφή πρωταρχικής συσσώρευσης για τα “νέα τζάκια” ανθεί. Όπως ανθεί και η μηχανή του αλυτρωτισμού, που αναδεικνύει “στρατηγικές μειονότητες” και παράγει διαρκώς δυναμικές αμφισβήτησης και αλλαγής των συνόρων στην περιοχή, δίνοντας διαρκώς πάτημα στους Αμερικανούς, Ευρωπαίους και Τούρκους νεοϊμπεριαλιστές.

Πως μπορούμε ν’ αντιδράσουμε έναντι αυτής της θλιβερής προοπτικής; Οι συνθήκες είναι τόσο αρνητικές, όπου καλούμαστε να κάνουμε περίπου ό,τι έκαναν σαν χθες οι αγωνιστές του 1821: να τετραγωνίσουμε, τον κύκλο, ν’ αναλάβουμε άμεση δράση κόντρα σε κάθε ρεαλιστική εκτίμηση και πρόβλεψη. Στο Βαλκανική πραγματικότητα, τούτο ισοδυναμεί με μία πολιτική. Μ’ αυτήν που οραματίστηκε ο Ρήγας, μία πολιτική φιλίας και συνεννόησης των Βαλκανικών λαών.

Τούτο το όραμα, όμως, βρίσκει σήμερα μπροστά του το σύνολο των βαλκανικών αρχουσών τάξεων, οι οποίες έχουν αναπτύξει- κατά περίπτωση- δύο στρατηγικές οι οποίες ρίχνουν νερό στο μύλο της Νέας Τάξης Πραγμάτων δυναμώνοντας ολοένα και περισσότερο τα δεσμά της εξάρτησης και της επικυριαρχίας. Η πρώτη, την οποία θα την αναγνωρίζαμε κάλλιστα στην ελληνική και την βουλγάρικη άρχουσα τάξη είναι αυτή του ενδοτισμού. Και η δεύτερη, στην οποία πρωτοστατούν κυρίως οι Αλβανοί, αλλά και οι γιάπηδες Σλαβομακεδόνες οπαδοί του “Μακεδονισμού” είναι αυτή του αλυτρωτισμού.

Ας περιοριστούμε όμως στα του οίκου μας, κι ας δούμε ποια είναι η δική μας συμβολή στην διαμόρφωση τούτης της δεινής κατάστασης.

Η ελληνική άρχουσα τάξη, από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έχει επιλέξει να ενσωματωθεί πλήρως στο νέο, φιλελεύθερο παράδειγμα της παγκοσμιοποίησης. Και γι’ αυτό λειτουργεί σε τροχιά αποσύνδεσης από την ελληνική πραγματικότητα. Δεν την ενδιαφέρει να αναπαραγάγει τους όρους της εσωτερικής της συσσώρευσης- αυτή είναι ανύπαρκτη- ούτε να οργανωθεί στα πλαίσια των εθνικών της συνόρων. Της αρκεί να εκποιεί την γεωπολιτική θέση της χώρας στους δυνατούς της περιοχής, εξασφαλίζοντας σε αντάλλαγμα προσωπικές πολιτικές σχέσεις (βλέπε Ντόρα ή Γιωργάκης) ή την άδεια να ανοίγει τα παραρτήματα των επιχειρήσεών της στις βαλκανικές χώρες. Συχνά δε, το τελευταίο το σχεδιάζει σε στενή συνεργασία με τους λοιπούς δυνατούς οικονομικούς παράγοντες στην περιοχή: δεν υπάρχει, για παράδειγμα, ελληνοτουρκικό οικονομικό φόρουμ που να μην περιλαμβάνει στο πρόγραμμά του και ένα πακέτο συσκέψεων που ν’ αφορούν στο πως από κοινού θ’ αναλάβουν να αναδιοργανώσουν τα Βαλκάνια σε Νοτιοανατολική Ευρώπη, ξεκοκκαλίζοντας τον πλούτο που έχει απομείνει στην περιοχή. Κι όλα αυτά, φυσικά, πραγματοποιούνται υποθηκεύοντας το μέλλον του ελληνικού, αλλά και των όλων των άλλων βαλκανικών λαών εκείνων που ατύχησαν να μην ανήκουν στους αυτοκρατορικούς ευνοημένους της περιοχής. Αυτή, όμως, είναι η ουσία της φιλελεύθερης στρατηγικής: Αφού, όπως είπε και ο Κέινς, μακροπρόθεσμα είμαστε όλοι νεκροί- δηλαδή αποικιοκρατούμενοι στους όρους του βαλκανικού μέλλοντος που μας επιφυλάσσουν- εμείς ας κοιτάξουμε να προσχωρήσουμε στο μπλόκ των επικυρίαρχων παζαρεύοντας το μέγιστο δυνατό βραχυπρόθεσμο οικονομικό κέρδος.

Νομίζω ότι πρωταρχικός όρος για να μπορέσουμε να συζητήσουμε στα σοβαρά την προοπτική της υλοποίησης του οράματος του Ρήγα, είναι σε ό,τι μας αφορά να προκαλέσουμε πολιτικά αυτήν την όψη της στρατηγικής των ελληνικών ελίτ, την τάση τους να συνεργάζονται πρόθυμα σε οποιοδήποτε αυτοκτονικό σχέδιο τους σερβίρουν, με αντάλλαγμα τον πολλαπλασιασμό των καταθέσεών τους στη Ζυρίχη ή τα θερμότερα διαπιστευτήρια στις δεξιώσεις των πρεσβειών.

Τότε θα μπορέσουμε να μιλήσουμε για μια πολιτική που θα καλεί εκείνες τις χώρες της Βαλκανικής που δεν βρίσκονται σήμερα στην αιχμή της νεοταξικής επίθεσης, τους Βούλγαρους, τους Σέρβους, τους Ρουμάνους να συνασπιστούν σε μία ισότιμη πολιτική οικονομικής και πολιτικής συνεργασίας, προκειμένου να ανατρέψουν τους άκρως αρνητικούς συσχετισμούς στην περιοχή.

 

Διότι η πολιτική της συνεργασίας– και μόνον αυτή– μπορεί να αποτρέψει από την διαδικασία που περιέγραψα στην αρχή της εισήγησής μου, τον μετασχηματισμό των Βαλκανίων σε μία οπισθοδρομική ευρωπαϊκή επαρχία. Διότι δύο δρόμοι έχουν να επιλέξουν οι βαλκανικές χώρες έναντι της Ε.Ε. Ο πρώτος, είναι ο δρόμος που έχουν ήδη πάρει, αυτός της αντιπαράθεσης με τους γείτονες, της απομόνωσης και εν’ τέλει της άνευ όρων παράδοσης στην συγκεντρωτική, Βρυξελοδίαιτη και φιλελεύθερη Ε.Ε. Κι ο δεύτερος είναι εκείνος της δημιουργίας ενός πόλου βαλκανικής συνεργασίας, του μόνου πόλου που διαθέτει τα μεγέθη και την ισχύ προκειμένου να εξισορροπήσει τον αναπόφευκτο ηγεμονισμό που αναπτύσσουν οι κεντρο-ευρωπαίοι απέναντί μας.

 

Εξ’ άλλου, το ίδιο συμβαίνει και έναντι του νέο-οθωμανικών προθέσεων ηγεμονισμού που διατηρεί η Τουρκία έναντι της περιοχής, διότι είναι πασιφανές πως καμία χώρα δεν διαθέτει από μόνη της τις δυνάμεις για να τον αντιμετωπίσει.

 

Η άνοδος της Ρωσίας και της Κίνας, η ιρακινή αντίσταση, η αριστερή στροφή της Λατινικής Αμερικής, αλλά και η οικονομική κρίση που μαστίζει την πλανητική υπερδύναμη, όλοι αυτοί οι παράγοντες έχουν φρενάρει σημαντικά την ορμή της Νέας Τάξης Πραγμάτων, τείνοντας να διαμορφώσουν έναν οιωνεί πολυπολικό κόσμο ο οποίος δίνει την δυνατότητα και στους υπολοίπους, τους μικρότερους να μπορούν να φανταστούν μία πολιτική έστω και σχετικής αποδέσμευσης από τα νεο-ιμπεριαλιστικά δεσμά.

Επαναλαμβάνω, όμως, ότι προϋπόθεση για την συμμετοχή της Ελλάδας σ’ ένα τέτοιο σενάριο είναι η ανάπτυξη μίας πολιτικής δύναμης η οποία θα τολμήσει να αμφισβητήσει ανοιχτά και ολοκληρωτικά την στρατηγική της ελληνικής άρχουσας τάξης. Και, δυστυχώς, μέχρι σήμερα δεν έχει εκδηλωθεί τουλάχιστον στο κεντρικό πολιτικό σκηνικό.

 Από εισήγηση του Σκαντζόχοιρου
σε εκδήλωση του Φιλοπρόοδου Όμιλου Υμηττού

Advertisements

One thought on “Και πάλι για τα Βαλκάνια

  1. Παράθεμα: Τρίτη, 1η Απριλίου … συζήτηση για την Γιορτή τους … « Μνημη του Μελλοντος

περιμένουμε τα σχόλιά σας!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s