Ιθαγενείς

Για την 28η Οκτωβρίου 1940

9 Σχόλια

 

Οι πραγματικές αιτίες των πολέμων σπάνια ομολογούνται.

 

Από τον 19ο αιώνα ο Κλαούζεβιτς έχει κυριολεκτικά ξεγυμνώσει την πραγματική φύση τους, που καλύπτεται πίσω από μεγαλόστομες πατριωτικές ή θεόπνευστες εξάρσεις και τρελούς ηγέτες: «Ο πόλεμος είναι μια μορφή των ανθρώπινων σχέσεων.(…) Είναι μια σύγκρουση μεγάλων συμφερόντων ρυθμισμένη με το αίμα, κι είναι μόνο σ’ αυτό που διαφέρει από τις άλλες συγκρούσεις. Θα έπρεπε καλύτερα να τον συγκρίνουμε, περισσότερο απ’ οποιαδήποτε άλλη τέχνη, με το εμπόριο, που είναι επίσης σύγκρουση συμφερόντων».

 

Στις 5 Ιουνίου 1940 η Γαλλία δέχεται το Γερμανικό Blitzkrieg (κεραυνοβόλο πόλεμο) και συνθλίβεται σε ελάχιστες ημέρες∙ από τα νώτα της εισέρχονται για μερίδιο στη λεία και τα ιταλικά στρατεύματα. Προηγουμένως έχουν υποταχθεί στους Γερμανούς η Τσεχοσλοβακία, η Πολωνία, η Νορβηγία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο.

 

Η χιτλερική Νέα Τάξη εγκαθίσταται θλιβερά στην Ευρώπη.

 

Στις 28 Οκτωβρίου 1940 η Ιταλία επιτίθεται στην Ελλάδα. Όχι εντελώς αναίτια, όπως συνήθως παρουσιάζεται. Με συντονισμένες κινήσεις αντιπερισπασμού «οι Βρετανοί επιδιώξανε και επεκτείνανε το πόλεμο στα Βαλκάνια» (Hobsbawm). Οι Ιταλοί μπαίνουν στο ελληνικό έδαφος από τα αλβανικά σύνορα, μισή ώρα πριν από την εκπνοή του τελεσίγραφου που επέδωσαν στο Μεταξά. Ο κόσμος περιμένει την επανάληψη του δράματος. Οι εισβολείς δεν έχουν καμία σχέση με τις γελοιογραφίες των ελληνικών εφημερίδων της εποχής. Δεν ήρθαν να αφήσουν τα κόκαλά τους στη Πίνδο. Είναι πάνοπλοι, πολεμούν σκληρά, και αρχικά έχουν ορισμένες επιτυχίες. Μόνο κάποια τάγματα Αλβανών που είχαν συγκροτήσει έδειξαν απροθυμία να πολεμήσουν τους Έλληνες τελικά αυτοδιαλύθηκαν.

 

Οι Βρετανοί, που γνωρίζουν καλά την κατάσταση του ελληνικού στρατού, δεν δίνουν καμία πιθανότητα σε ελληνική νίκη. Ο στρατιωτικός ακόλουθος της βρετανικής πρεσβείας προβλέπει «ελληνική συντριβή» και ο Άγγλος στρατάρχης Μέτλαντ Γουίλσον γράφει: «Η ελληνική κυβέρνηση δεν είχε κανενός είδους προετοιμασία στην Ήπειρο για να μπορέσει να αντιμετωπίσει αυτή την επίθεση». Ο αρχιστράτηγος των ελληνικών δυνάμεων Αλέξανδρος Παπάγος μεταθέτει τις ευθύνες στον Μεταξά: «Την απρόκλητον ιταλικήν επίθεσην της 28ης Οκτωβρίου υπέστη η Ελλάς ούσα σχεδόν ανεπιστάτρευτος». Και από την πρώτη γραμμή άμυνας ο υποστράτηγος Πετρουτσόπουλος, διευθυντής του γραφείου επιχηρήσεων της 8ης Μεραρχίας Ηπείρου, βεβαιώνει πως «η ηγεσία δεν επίστευεν εις την νίκην, αλλά ήθελε να ρίψωμεν μερικούς πυροβολισμούς δια τη τιμήν των όπλων».

 

Ο Αμερικάνος ανταποκριτής των «New York Times», στην Ελλάδα, παρακολουθώντας τους Έλληνες στρατιώτες να βαδίζουν προς το Μέτωπο, προλέγει τη τύχη τους: «Ήταν νευρώδεις άντρες με λαμπερά μάτια. Οι κακόμοιροι, είπαμε, τι πιθανότητες έχουν μπροστά στον ιταλικό στρατό. Ίσως οι μηχανοκίνητες δυνάμεις των φασιστών να έχουν διανύσει ήδη το 1/3 του δρόμου προς την Αθήνα. Αλλά αυτοί οι μικρόσωμοι Έλληνες, όπως κι ο πληθυσμός των χωριών, δε φαινόταν να ανησυχούν. Συνέχιζαν το βάδισμα προς το Βορρά, όλο και βορειότερα» (Σταυριανός)

 

Όλοι αυτοί δεν υπολόγισαν κάτι.

 

Τον ελληνικό λαό, που πήρε το πόλεμο στα χέρια του. Μετά το πρώτο ξάφνιασμα οι Έλληνες αντεπιτίθενται, και από τις 22 Νοεμβρίου απωθούν το εχθρό εκτός των συνόρων τους. Το πρώτο βάρος της Ιταλικής επίθεσης το σηκώνει, το μικρό απόσπασμα Πίνδου υπό το συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Δαβάκη και την πλάστιγγα κλίνει υπέρ του ελληνικού στρατού η 8η Μεραρχία υπό τον στρατηγό Χαράλαμπο Κατσιμήτρο, που ενεργεί παρά τις εντολές του αρχιστράτηγου Παπάγου και δίνει τη κρίσιμη μάχη στο Καλπάκι. Ο πόλεμος μεταφέρεται στην Αλβανία. Οι πόλεις καταλαμβάνονται η μία μετά την άλλη. Η θέση των Ιταλών γίνεται όλο και πιο δύσκολη, έως απελπιστική. Τον Δεκέμβριο ο Μουσολίνι ομολογεί την ήττα του: «Τίποτα πια δεν μπορούσαμε να κάνουμε. Είναι ηλίθιο, είναι γελοίο, αλλά πρέπει να ζητήσουμε ανακωχή με τη μεσολάβηση του Χίτλερ».

 

Απίστευτο.

 

Ο κόσμος αναθαρρεί.

 

Είναι η πρώτη ήττα του άξονα μετά την αποτυχία της γερμανικής αεροπορίας πάνω από τη Μάγχη. Μοιάζει με θαύμα . Σε μια παγωμένη Αλβανία, που έχει να δει τόσο βαρύ χειμώνα τουλάχιστον 50 χρόνια, 27 ιταλικές μεραρχίες με συντριπτική υπεροχή σε εφόδια, οπλισμό και αεροπλάνα καταδιώκονται από 15 ελληνικές μεραρχίες όχι μόνο ανεπαρκέστατα οπλισμένες, αλλά ανεπαρκέστατα ντυμένες. «Οι Έλληνες είναι σχεδόν γυμνοί» γράφει την Ιστορία του ο Ρεϊμόν Καρτιέ, που σημαίνει, εκτός από τις πολεμικές απώλειες, και χιλιάδες στρατιώτες με ακρωτηριασμούς από κρυοπαγήματα.

 

Οι Έλληνες υπερβαίνουν τα παραδεκτά με τον πιο φυσικό τρόπο.

 

Ερήμην της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, που περίμεναν στην Αθήνα την είδηση της παράδοσης- ο Παπάγος ούτε το στρατηγείο του δεν είχε προωθήσει στο Μέτωπο και η πρώτη επίσκεψη εκεί έγινε μόλις στις 2 Δεκεμβρίου. Ερήμην του στρατηγικού σχεδιασμού- ο στρατηγός Δημήτρης Καθενιώτης ερεύνησε αργότερα να ανακαλύψει μια έστω διαταγή επιθετικού περιεχομένου «να την καρφιτσώσει» αλλά δεν βρήκε, γιατί «το Ελληνικό Γενικό Επιτελείο είχε καταλήξει στην ιδέα μια ηρωικής αντίστασης και ενός γρήγορου αλλά ενδόξου τέλους».

 

Για πρώτη φορά μετά το 1821 η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος. «Το θέαμα του Έλληνα Δαβίδ να καταβάλει τον Ιταλό Γολιάθ προκάλεσε τον παγκόσμιο θαυμασμό» (Clogg).

 

Στη Δύση φουντώνει ξανά ο φιλελληνισμός του περασμένου αιώνα. «Όλη η γης, όλη η ιστορία του κόσμου κοιτάζει την Ελλάδα, αυτή τη μικρή γωνιά, αυτό το ξερό βραχότοπο» (Σεφέρης: Μέρες). Στις ΗΠΑ οι σύγχρονοι Έλληνες παρομοιάζονται με αρχαίους «θεούς». Ο στρατηγός Σαρλ ντε Γκολ και οι Ελεύθεροι Γάλλοι του κυριολεκτικά παραληρούν: «ποτέ από την εποχή της Σαλαμίνας η Ελλάδα δε βρέθηκε σε τέτοιο ύψος». Στα γαλλοϊταλικά σύνορα αναρτάται μια χιουμοριστική επιγραφή: «Έλληνες στρατιώτες, άλτ! Εδώ αρχίζουν τα γαλλικά σύνορα». (Λάμψας)

 

Στη Γερμανία έχουν μείνει έκπληκτοι με το ελληνικό φαινόμενο.

 

«Τόσο ο Χίτλερ όσο και οι στρατιωτικοί του κατελήφθησαν από θαυμασμό», λέει ο χιτλερικός υπουργός Άλμπερτ Σπέερ. «Προσπαθούσαν μόνο να βρουν την ερμηνεία, και ο Χίτλερ, στηριζόμενος στις ρατσιστικές του θεωρίες, τους έλεγε κομπάζοντας ότι οι σημερινοί Έλληνες είναι απόγονοι των Δωριέων, οι οποίοι κατά τον Χίτλερ πάντα, ήταν Άρειοι και ινδογερμανική φυλή. Στις φλέβες των Ελλήνων έρεε ινδογερμανικό αίμα και οι Δωριείς ήσαν οι θεμελιωτές του Γερμανικού πολιτισμού». ( Μαθιόπουλος: Αντίσταση)

 

Ο στρατάρχης Γουίλσον δίνει τη δική του εξήγηση: «Εσχημάτισα τότε την εντύπωσιν ότι ο πόλεμος που διεξήγετο εις την Αλβανίαν ήτο πόλεμος του Λαού».

 

Η αιωρούμενη καταγγελία ότι οι μόνιμοι αξιωματικοί δεν πολέμησαν στην Αλβανία είναι εντελώς ανυπόστατη. Αντίθετα με τα κορυφαία στρατιωτικά κλιμάκια, η πλειονότητα των μόνιμων αξιωματικών πολέμησε, τουλάχιστον όσο και οι έφεδροι∙ και μάλιστα είχε αναλογικά τις μεγαλύτερες απώλειες. Επίσης είναι παράλογο να αντιμετωπίζεται ο Μεταξάς σαν αλλοεθνής που δεν ενδιαφέρθηκε για την άμυνα της χώρας. Ακόμη και αν του άξιζε δημόσιος στραγγαλισμός για το πνίξιμο των ελευθεριών του Έλληνα πολίτη και το γελοίο καθεστώς που επέβαλε, έκανε ορισμένες προσπάθειες αποφυγής του πολέμου και ορισμένες κινήσεις προετοιμασίας. Σίγουρα, δεν ήσαν αυτά που έπρεπε∙ αλλά ούτε και ο ίδιος ήταν αυτός που έπρεπε.

 

Ανεπαρκή μέτρα από έναν ανεπαρκή κυβερνήτη, που δεν διστάζει να μετατρέψει σε τέλμα τη νικηφόρα προέλαση του ελληνικού στρατού στην Αλβανία για να μην προκαλέσει την χιτλερική μήνιν».

Από το εξαιρετικό έργο του Δ. Χαριτόπουλου, Άρης ο Αρχηγός των Ατάκτων, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, σελ.22-25

 

Advertisements

9 thoughts on “Για την 28η Οκτωβρίου 1940

  1. Πολύ καλό!
    Πολύ καλό!
    Θέλουμε κι άλλο απόσπασμα!
    Περιμένουμε τη συνέχεια!

  2. @ Σκαντζόχειρον …ενταύθα

    τα κειμενάκια του Ζιάκα … και ει δυνατόν Κοντογιώργη , φρόντισε τα είναι χρειαζούμενα .

    Στα περί του 40 τώρα, δεν θεωρώ τον Χαριτόπουλο και άψογο, αλλά αυτά είναι γούστα.

    αβε

  3. Είναι άξιος επαίνων, οπωσδήποτε, ο Ζαχαριάδης (ανεξαρτήτως των επόμενων αναιρετικών της πρώτης επιστολών του (26-11-1940, 15-1-1941) και της μετέπειτα δράσεώς του), ο οποίος εξέφρασε το φρόνημα του λαού, ερχόμενος σε αντίθεσι με την επίσημη γραμμή του κόμματος (και απομονωμένος από το κόμμα) (ανακοινώσεις Κ.Ε. ΚΚΕ 20-4-1940, 30-4-1940, 7-12-1940 κ.ά., όπου η «βασιλομεταξική δικτατορία» κατηγορείται επειδή… σύρει την Ελλάδα στον πόλεμο, προς υπηρεσίαν των αγγλογάλλων!) (Η δε ομάδα Ν. Πλουμπίδη, από την πρώτη μέρα με ανακοίνωσί της κατεδίκασε τον πόλεμο, ο δε ίδιος ο Πλουμπίδης κατήγγειλε αργότερα, από τις στήλες του Ριζοσπάστη, την πρώτη επιστολή Ζαχαριάδη ως πλαστό κατασκεύασμα του Μανιαδάκη, και για την δράση του αυτή αντεμείφθη γινόμενος μέλος του Π.Γ. του κόμματος και αρχηγός της δολοφονικής συμμορίας ΟΠΛΑ. Τελικώς, ο Πλουμπίδης έλαβε τα επίχειρα της προδοσίας του.) Τέλος πάντων, χάρη και στον… Μανιαδάκη, γνωστή έγινε μόνον η πρώτη επιστολή Ζαχαριάδη (όλες οι άλλες έπεσαν στα χέρια της ασφάλειας και δεν εδημοσιεύθησαν παρά μόνον μεταπολεμικώς), και έτσι επεκράτησε η πατριωτική γραμμή στο ΚΚΕ. Ο ίδιος ο Ζαχαριάδης κατηγορήθηκε μετέπειτα μέχρι και ως… πράκτορας του Μεταξά από τους συντρόφους του… Αυτά, χωρίς να αμφισβητώ την αντιστασιακή δράσι των αγωνιστών του ΕΑΜ.

    Για την υποδειγματική πολεμική προπαρασκευή της χώρας έχουν γραφτεί τόμοι, με λεπτομερή στοιχεία, στα οποία μπορεί να ανατρέξει όποιος έχει την αυταπάτη ότι αυτοκρατορίες σαν την ιταλική αντιμετωπίζονται στρατιωτικώς μόνον με… τσαρούχια και ψυχή. Η εικόνα που έδιδαν οι επιθεωρήσεις της εποχής για τον Έλληνα τσολιά που κυνηγά με τα τσαρούχια τους «δειλούς» Ιταλούς, τα άρματα μάχης και τα αεροπλάνα τους, ήταν μεν χρήσιμη λαϊκή προπαγάνδα για την εμψύχωσι του λαού, και αυθόρμητη συγχρόνως εκδήλωσις ενθουσιασμού, αλλά οι πόλεμοι απαιτούν επιτελική διάνοια, ηγεσία, διοίκησι και υποδειγματικό σχεδιασμό και προπαρασκευή. Ειδάλλως και το φρόνημα εξανεμίζεται, μόλις οι περιστάσεις διαψεύσουν το όραμα. (Βλέπε και κατάρρευσι Μικρασιατικού μετώπου 1922, μετά την αρχική θριαμβευτική και ηρωική πορεία στον Σαγγάριο.) Φυσικά, και η διοίκησις και η υλική προπαρασκευή είναι άχρηστες χωρίς πίστι και φρόνημα υψηλό. Αλλά αυτό είναι το πρώτο που πρέπει να καλλιεργεί η πολιτεία, και, πώς να τό κάνουμε, επί Μεταξά εκαλλιεργείτο η αγάπη στην πατρίδα και όχι η αρνησιπατρία των Λιακορεπούσηδων. Στην σημερινή Ελλάδα βεβαίως, όλα μπορούν να λέγονται, ακόμη και νάνοι πολιτικάντηδες να απαγγέλλουν επετειακούς λόγους για το ΟΧΙ χωρίς να αναφέρουν καν το όνομα του ηγέτου του Έπους.

    «Η οργάνωση του Ελληνικού Στρατού και της άμυνας της χώρας, με τα τότε διαθέσιμα μέσα, κατά την άποψή μας εγγίζει την τελειότητα», γράφει ο καθηγητής στρατιωτικής ιστορίας ταξίαρχος Χ. Νικολάου [4]. Αναφέρει δε χαρακτηριστικώς ότι στο υπ’ αριθμ. 122 Πρακτικό του Ανωτάτου Στρατιωτικού Συμβουλίου της 14ης Δεκ. 1932, αφού αναφέρονται οι ελλείψεις στο στράτευμα και οι παραλήψεις των κυβερνήσεων, συμπεραίνεται: «Εξ όλων των ανωτέρω προκύπτει ότι η κατάσταση της αμύνης της χώρας είναι αυτόχρημα τραγική.»

    Μερικά ακόμη χαρακτηριστικά στοιχεία για να καταλάβουμε τι κατάστασι παρέλαβε ο Ιωάννης Μεταξάς και πώς ανεμόρφωσε και οδήγησε στην Δόξα το διαλυμένο και σπαρασσόμενο κράτος του 1935.

    Ο Μεταξάς προέβλεπε από τον Ιανουάριο του 1934 τις προθέσεις της Ιταλίας και ελάμβανε προφυλάξεις διά να μην τήν προκαλούμε άνευ λόγου. Αντιθέτως, αυτός ετούτος ο μεγάλος κατά τ’ άλλα Βενιζέλος προέβλεπε, αστόχως, ότι «η Ελλάς δεν απειλείται από επίθεσιν καμμιάς Μεγάλης Δυνάμεως ούτε άλλου οιουδήποτε εξωβαλκανικού κράτους» («Ελεύθερο Βήμα», 14-4-1934) και στην ίδια εφημερίδα συνεχίζει την 17ην του αυτού μηνός με άλλες προβλέψεις που διεψεύσθησαν οικτρώς, υποστηρίζοντας πως εις περίπτωσιν γενικώτερου ευρωπαϊκού πολέμου «οι δύο αντιμαχόμενοι συνδυασμοί θα έχουν συμφέρον να εξασφαλίσουν την ουδετερότητά μας» και ότι «δεν είναι αληθές ότι θα μάς εξηνάγκαζαν οι εμπόλεμοι να ταχθώμεν με του ενός ή του άλλου το μέρος». Έγραψε ακόμη στο πρώτο του άρθρο ότι «είμεθα απολύτως ανίκανοι» να διεξαγάγωμεν πόλεμο εναντίον της Ιταλίας. Και εις αυτό ο Μεταξάς θα τόν διαψεύσει.

    Την 1η Μαρτίου 1935 ξεσπά το βενιζελικό κίνημα. (Σημειωτέον, Βενιζέλος και Πλαστήρας έκαναν δεκάδες πραξικοπήματα, δικτατορίες, εκτελέσεις πολιτικών αντιπάλων, αλλά περιέργως «δικτάτωρ» αποκαλείται μόνον ο Μεταξάς! Εν πάση περιπτώσει.) Το βενιζελικό κίνημα του 1935 απέδειξε την γυμνότητα του κράτους από πλευράς πολεμικής προπαρασκευής. Αξιωματικοί αγόραζαν από εμπορικά της οδού Σταδίου κουβέρτες για να εφοδιάσουν τους επιστρατευμένους στρατιώτες. Οι αποθήκες ήταν άδειες. Επισήμως, ακόμη, καταντήσαμε να δανεισθούμε (!) βόμβες και ένα αεροπλάνο από τους Γιουγκοσλάβους (!) για να σκοτωθούμε μεταξύ μας! Εις δε ειδική περιληπτική ανασκόπησι σχετικώς προς την στρατηγική κατάστασι εν Ελλάδι που συνέταξαν τον Οκτώβριο του 1935 οι τρεις αρχηγοί του Επιτελείου, αντιστράτηγος Χασαπίδης (ΓΕΣ), υποναύαρχος Οικονόμου (ΓΕΝ) και συν/χης Γαζής (ΓΕΑ), ομολογείται η αθλία στρατιωτική μας κατάστασις και αναγράφεται χαρακτηριστικώς ότι η Ελλάς «ασφαλώς δεν είναι υπολογίσιμος ούτε από τους φίλους, ούτε από τους εχθρούς»!

    Αυτό το διαλυμένο και σεσηπός από τον παλαιοκομματισμό, τις εμφύλιες διαμάχες και τον σπαραγμό κράτος ανέλαβε ο Ιωάννης Μεταξάς (για την ακρίβεια ο ίδιος ο απηυδησμένος από την παρακμή και αναγνωρίζων το αδιέξοδο πολιτικός κόσμος τού παρέδωσε τις τύχες της χώρας εν λευκώ) και έφτιαξε την Ελλάδα του ’40, την οποίαν και οδήγησε στην Δόξα. Οι αιώνες της Ιστορίας θα τόν ευγνωμονούν.

    Η εξέλιξις του πολέμου απέδειξε την ιδανική (για τις δυνατότητες του κράτους) πολεμική προπαρασκευή, αλλά ακόμη και τούτη η εκπληκτική σε ταχύτητα και αποτελεσματικότητα επιστράτευσι που έγινε με την κήρυξι του πολέμου, αποδεικνύουσα πόσο καλά είχε εκπονηθεί το σχέδιο επιστρατεύσεως και πόσο υποδειγματικώς λειτουργούσε το κράτος. (Η σύγκρισις με την επιστράτευσι του 1974 για την Κύπρο είναι χαρακτηριστική…)

    (Σημειωτέον, ότι, όπως γράφει ο Γιάννης Μπακούρος: «Η επιμονή του Μεταξά να μην κηρύξει επιστράτευση οφείλεται σε αρκετούς λόγους. Παρατεταμένη επιστράτευση σημαίνει τεράστιες δαπάνες, μείωση του παραγωγικού δυναμικού της χώρας, κόπωση και πτώση του ηθικού των επιστρατευμένων. Ειδικώς όμως για την περίοδο που προηγήθηκε της ιταλικής επιθέσεως, υπήρχε και ο κίνδυνος να θεωρηθεί ως πρόκληση από την κυβέρνηση της Ρώμης, η έστω και μερική επιστράτευση της Ελλάδος. Ο Άγγελος Σ. Βλάχος στο βιβλίο του «Μια φορά κι έναν καιρό ένας διπλωμάτης», τόμος Α’, σελ. 57, περιγράφει μια πολιτικοστρατιωτική σύσκεψη, περί τα τέλη Σεπτεμβρίου 1940, στην οποίαν έλαβε μέρος και ο ίδιος. Στην έντονη σύσταση του Στρατηγού Ι. Πιτσίκα, που ήταν Διοικητής του Τμήματος Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας, για άμεση επιστράτευση, ο Μεταξάς αποκρίθηκε: «Άκουσε Πιτσίκα! Δεν κινδυνεύεις εσύ να σε βγάλει προδότη η Ιστορία! Κινδυνεύω εγώ! Αν διατάξω επιστράτευση, για έναν στρατιώτη που θα στέλνω στα σύνορα ο Μουσσολίνι θα στέλνει δύο και τότε η ελάχιστη ελπίδα που έχουμε να μην επιτύχει το σχέδιό τους θα εξατμισθεί!»
    Σημ. υπ. αριθ. 13, επίσης του Γιάννη Μπακούρου στο ίδιο, «Ανακοίνωσις του Πρωθυπουργού Ι. Μεταξά προς τους ιδιοκτήτας και αρχισυντάκτας του Αθηναϊκού Τύπου εις το Γενικόν Στρατηγείον»: «Η φράση αυτή, καθώς και μια ιδιόχειρη σημείωση προς τον εκδότη της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ Γεώργιον Βλάχον, «Θα νικήσωμεν! Αλλά διά τους Έλληνας υπέρ την νίκην η Δόξα. 28 Οκτωβρίου 1940. Μεταξάς.», θα δώσουν αφορμή σε ορισμένους να υποστηρίξουν ότι ο Μεταξάς δεν πίστευε ότι ήταν δυνατόν να νικήσουμε τους Ιταλούς. Παραπέμπουν και στο «Ημερολόγιό» του, όπου την δεύτερη μέρα του πολέμου σημειώνει: «Με ανησυχεί η υπεραισιόδοξος κοινή γνώμη». Βεβαίως, ένας υπεύθυνος ηγέτης πρέπει να αντιμετωπίζει όλα τα ενδεχόμενα. Δεν ήταν δυνατόν ο Μεταξάς, με το επιτελικό του δαιμόνιο, να συμμερισθεί την ανεύθυνη αισιοδοξία, με την οποίαν οι πιτσιρικάδες της Αθήνας έγραφαν με κιμωλία στα τραμ και τα λεωφορεία «ΑΘΗΝΑ-ΤΙΡΑΝΑ-ΡΩΜΗ», περιφρονώντας Γεωγραφία και Στρατηγική.»
    Ο αιφνιδιασμός των Ιταλών από την Ελληνική άμυνα, δικαίωσε απολύτως το επιτελικό σχέδιο Μεταξά. Αλλά για αυτά, καθώς και για το αμυντικό σχέδιο του Στρατηγείου σχετικώς με πιθανή αναγκαία υποχώρησι από την αρχική θέσι Ελαίας-Καλαμά, και την συκοφάντησι του Παπάγου και του επιτελείου από μεταγενέστερους αριστερούς κυρίως συγγραφείς (οι οποίοι εβασίσθησαν σε εκθέσεις… κουίσλιγκ της κατοχικής κυβερνήσεως Τσολάκογλου, όπως η περιβόητη έκθεσις Καθηνιώτη!), έχει δώσει συντριπτικές απαντήσεις και ο Αλέξανδρος Παπάγος («Ο πόλεμος της Ελλάδος 1940-41») και ο Αντώνιος Κοράντης [3]. Για τα εναλλακτικά -και φυσικά απολύτως αναγκαία- σχέδια δηλαδή του Στρατηγείου, αναλόγως των εξελίξεων των πρώτων ημερών του πολέμου. Ο άξιος υποστράτηγος Χ. Κατσιμήτρος έκρινε ότι μπορούσε, και τό έπραξε, να κρατήσει την αρχική αμυντική θέση.
    Ο Μεταξάς, πάντως, πριν ακόμη αρχίσει το πρώτο υπουργικό συμβούλιο αμέσως μετά την κήρυξι του πολέμου, λέγει στον Κ. Κοτζιά: «Εάν κρατήσουν, όπως πιστεύω, οι προφυλακές άμυνα 15 μέρες, όσες χρειάζονται διά να συμπληρωθή η επιστράτευσις και δεν μας ριχτούν αμέσως οι Γερμανοί, όπως είναι πιθανόν, μη σου φανή παράδοξο να ιδής του Ιταλούς στη θάλασσα…»)

    Για την πολεμική προπαρασκευή του Ελληνικού Στρατού:
    [1] ΔΙΣ/ΓΕΣ, «Η προς πόλεμο προπαρασκευή του Ελληνικού Στρατού 1923-40», 1960.
    [2] Αλέξανδρος Παπάγος, «Ο Ελληνικός Στρατός και η προς πόλεμον προπαρασκευή του», Πυρσός, 1945.
    [3] Αντώνιος Κοράντης, «Αλέξανδρος Παπάγος και ο Πόλεμος της Ελλάδος 1940-41», Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν, 1995.
    [4] «Ο Ελληνικός Στρατός και το Έπος της Β. Ηπείρου (1940-41)», εκδ. περιοδικού «Στρατιωτική Ιστορία», σειρά «Μεγάλες Μάχες», τ. 3, Οκτ. 2001, ISBN 960-86822-5-8. Βλέπε ειδικώς το άρθρον: Χαράλαμπος Νικολάου, ταξίαρχος ε.α., τ. καθηγητής στρατιωτικής ιστορίας ΣΣΕ, «Η οργάνωση και η προπαρασκευή του Ελληνικού Στρατού κατά τον πόλεμο του 1940-1941»

    • Η βιβλιογραφία σας είναι εξαιρετικά μονόπλευρη. Καλοπροαίρετα σας συνιστώ να κοιτάξετε την ίδια την Έκθεση Καθενιώτη(Βιβλιοθήκη Βουλής Ελλήνων, Λένορμαν). Επίσης ο ίδιος ο Παπάγος επισημαίνει ότι η χώρα ήταν πλήρως ανεπιστράτευτος ενώ ακόμα και ο εισηγητής(βρείτε τον..) του σχεδίου του Μεταξα για μη επιστράτευση θα δείτε ότι σε πολλά σημεία δικαιώνει τον ίδιο το Καθενιώτη.
      Ο Αντώνης Κοραντής αν και ευρυμαθής ωστόσο δεν γράφει σοβαρά(βρίζει όσους διαφωνούν με τις απόψεις του).
      Πολλοί μεταπολεμικοί ανώτατοι αξιωματικοί, κάθε πολιτικής απόχρωσης δικαιώνουν σε πολλά σημεία το πόρισμα του Καθενιώτη (Θρασύβουλος Τσακαλώτος(Α/ΓΕΣ) μετα τον Παπάγο, Στεφανος Σαράφης κτλ).
      Μπορεί η Ιταλία να ήταν μια αυτοκρατορία που να «μη νικιέται απο τσαρούχια και ψυχή» αλλά σημειώστε αυτό: Όταν μιλάμε και ελληνοιταλικό πόλεμο εννοούμε επίθεση του Ιταλικού Εκτστρατευτικού Σώματος Αλβανίας εναντίον ολόκληρου του Ελληνικού Στρατού(οι αριθμοί ευνοούν τον δεύτερο). Η μικρή Αλβανία δεν ήταν δυνατό να φιλοξενήσει και τις 8 εκατ. λόγχες του Μουσολίνι!
      Μην έχετε και τόση πίστη στις στρατιωτκές πηγές και στους καθηγητές στρατιωτικής ιστορίας διότι η Σχολή Ευελπίδων πάσχει απο μια δεσμευτική «Παπαγολατρεία».
      Σύντομα θα δημοσιεύσω εκτενές άρθρο στο περιοδικό Στρατιωτική Ιστορία σχετικά με την Έκθεση Καθενιώτη. Θα με τιμούσε αν το διαβάζατε.

      Φιλικά Γεωργίου Ευάγγελος

  4. Αντώνιος Κοράντης, «Αλέξανδρος Παπάγος και ο Πόλεμος της Ελλάδος 1940-41», Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν, 1995.

    Ο Αντώνιος Κοράντης, κορυφαίος Έλλην διπλωμάτης και ιστορικός της περιόδου του μεσοπολέμου και του 1940-45, απαντά με συντριπτικά στοιχεία στις συκοφαντίες αρχικώς της κατοχικής κυβερνήσεως Τσολάκογλου και μετέπειτα διαφόρων αριστερών ψευδοϊστορικών κατά του Αρχιστρατήγου του ΟΧΙ Αλεξάνδρου Παπάγου.

    Σελίς 308. «Δέκα ημέρες μετά την είσοδο των Γερμανών εις Αθήνας, ο Παπάγος ετέθη από την κυβέρνησι των κουίσλιγκ εις περιορισμό κατ’ οίκον (7-5-1941), την δε 15ην Μαΐου 1941 εξεδόθη νομοθετικό διάταγμα καθ’ ό «τον τέως Αρχιστράτηγο και τους υφυπουργούς των τριών Πολεμικών υπουργείων βαρύνει η κατηγορία ότι «δεν εμπόδισαν την κήρυξη του πολέμου κατά του Άξονος (ποιός κήρυξε τον πόλεμο; ) τον οποίον άλλωστε και χείριστα οργάνωσαν.» [!!!] Εις αυτό το νομοθετικό διάταγμα αναφέρεται ότι «εις τους ενόχους κατά την κυριαρχική κρίση του Δικαστηρίου επιβάλλονται ποιναί, εν αις και του θανάτου». Δηλαδή η εκτέλεσις του Αρχιστρατήγου είχε προαποφασιστεί.»

    Και τώρα το ζουμί – γράφει ο Κοράντης:

    «Διά να εδραιωθεί η κατηγορία, η ψευτοκυβέρνηση του Τσολάκογλου ανέθεσε εις επιτροπήν Ανωτάτων Αξιωματικών (Συμβούλιο Αντιστρατήγων) υπό την προεδρία του αποστράτου Αντιστρατήγου Δημητρίου Καθηνιώτη, να εξετάσει τα σφάλματα της υπευθύνου ηγεσίας του Στρατού (σημείωση-επεξήγηση: Μόνον τρεις αξιωματικοί βρέθηκαν να υπογράψουν το άθλιο κείμενο· τα ονόματά τους: Δημήτριος Καθηνιώτης, Γεώργιος Παναγιωτάκος, Γεώργιος Μαυροσκότης). Εις την πραγματικότητα, το Συμβούλιο τούτο των τριών Αντιστρατήγων συνεκροτήθη με στόχον την παραπομπή εις δίκην- παρωδία του Αρχιστρατήγου της νίκης και των συνεργατών του – ως υπευθύνων ποίας ήττης; Το άκρως λυπηρόν είναι ότι ευρέθησαν Έλληνες αξιωματικοί, υπό το καθεστώς κουίσλιγκ και υπό την σκιάν της γερμανικής σημαίας εις την Ακρόπολιν, να δεχθούν να συμμετάσχουν εις την επιτροπή και να προετοιμάσουν τις διαδικασίες εκτελέσεως του Αρχιστρατήγου. […] Μάλιστα δεν ηρκέσθησαν εις την επαίσχυντον δραστηριότηταν ταύτην κατά την κατοχήν, αλλά και επολλαπλασίασαν τας αθλιότητάς τους μεταπολεμικώς, λιβελογραφούντες αδιάκοπα.»

    Τάκης Παπαγιαννόπουλος (εις το βιβλίο του «Στρατάρχης Αλέξανδρος Παπάγος, 1987) (επιτελικός αξιωματικός στην Αλβανία, αντάρτης του Ψαρού και αιχμάλωτος του ΕΛΑΣ, βασανισθείς σκληρά): «Η περιλάλητος «έκθεσις Καθηνιώτη» είναι εν τη κυριολεξία συνοθύλευμα αυναρτησιών, μικροψύχου κακότητος και αλληλοσυγκρουόμενων κρίσεων και επικρίσεων. […] Ουδέν άλλο έπραξαν παρά να διαστρεβλώσουν βάναυσα την αλήθεια.»

    Κοράντης: «Ομολογούμεν ότι χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια να συγκρατήσωμεν τα αισθήματα αγανακτήσεως εθνικής κατά την ανάγνωση του «Ιστορικού των πολεμικών επιχειρήσεων 1940-41, συνταχθέντος παρά συμβουλίου αντιστρατήγων, προεδρευομένου υπό του Αντιστρατήγου ε.α. Καθηνιώτη Δημητρίου, Δεκέμβριος 1943».

    »Μετά ένα μήνα περίπου, η κυβέρνησις- ανδρείκελο Γ. Τσολάκογλου, πιθανότατα κατόπιν εντολής των Γερμανών πατρώνων της, ή και ωριμότερον σκεφθείσα, εγκατέλειψε την ιδέα παραπομπής εις δίκην και ανέστειλε την δίωξη, χωρίς καμμία εξήγηση.» [Ακόμη και οι Γερμανοί είπαν, μάς πρήξατε, αφού δεν έχετε κανένα στοιχείο εναντίον του Παπάγου και των υπουργών του Μεταξά.]

    Αλλά για τις κατηγορίες των κουίσλιγκ κατά του Αρχιστρατήγου του ΟΧΙ υπάρχει και συνέχεια.

  5. Κάνατε μια πολύ καλή δημοσίευση

    Γίνεται παραπομπή στο
    αφιέρωμα για την 28 η Οκτωβρίου.

    Γεια χαρά και καλή Κυριακή

  6. @Frankie
    Αμφότεροι με παρέπεμψαν στο μέλλον για τις ομιλίες τους, παρόλο που τους είπα ότι θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να δημοσιευθούν.

    @Καλλίμαχε.
    Επειδή (εγώ τουλάχιστο) βρίσκομαι εκτός, επιφυλάσσομαι να απαντήσω μόλις επιστρέψω.

  7. Καλλίμαχε μας έβαλες βραδιάτικα να το ρίξουμε στη μελέτη, αλλά μάλλον καλό μας έκανες. Σχετικά, λοιπόν για αυτά που λές για το “έργο” του Μεταξά σχετικά “υποδειγματική πολεμική προπαρασκευη της χώρας” και την “πίστη και το φρόνημα που καλλίεργησε η μεταξική περίοδος” τα συμπέρασματα απο τα αναγνώσματα μας είναι διαφορετικά.
    Πρώτα από όλα να θυμηθούμε με τη στήριξη ποιόν ο Μεταξάς ανέλαβε την πρωθυπουργία τον Απρίλη του 1936 και αυτοί ήταν οι Άγγλοι, το Στέμμα, η ντόπια Ολιγαρχία και ο στρατός (Τ. Βουρνάς, Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδος (1909-1940) σελ 464) που τον προηγούμενο χρόνο είχε, με ευθύνη των βενιζελικών, εκκαθαριστεί απο κάθε δημοκρατικό στοιχείο. Μάλιστα είναι χαρακτηριστικό οτι ο Άγγλος πρεσβευτής Ουατερλόου είχε γίνει ένθερμος υποστηρικτής του δικτάτορα και ανοιχτά προπάγανδιζε τη “λύση” Μεταξά ως την καλύτερη δυνατή (όταν αργότερα ο Ουατερλόου (το 1938) άλλαξε στάση απέναντι στο Μεταξά, αντικαταστήθηκε απο το Αγγλικό Στέμμα). Και για ποιό λόγο οι Άγγλοι στήριζαν το Μεταξά, πρώτα από όλα γιατί δεν έβαζε σε κινδύνους τα αγγλικά συμφέροντα, θα ήταν υποταγμένος στο Γεώργιο Β΄,βασικότερο σύμμαχο της Αγγλίας στην Ελλάδα, και θα κατήστειλε αγρίως το μαχητικό εργατικό κίνημα της εποχής (όπως έγινε σε Καβάλα και Θεσ/κη) και αν ήταν και θαυμαστής στα νιάτα του γερμανικού μιλιταρισμού, ε κανείς δεν είναι τέλειος.
    Πριν δούμε το έργοΜεταξά είναι χρήσιμο να δούμε το ιδεολογικό αδιέξοδο που βίωνε ο Μεταξάς πρίν ξεσπάσει η Ιταλική επίθεση. Γράφει λοιπόν ο Βουρνάς (ο.π σελ 505) για τη θέση του δικτάτορα: “ Παλαιός και φανατικός γερμανόφιλος, φασίστας εκ πεποιθήσεως, θαυμαστής του γερμανικού μιλιταρισμού στα πρώτα στρατιωτικά και πολιτικά του βήματα, θαυμαστής του Χίτλερ και του Μουσολίνι, ξεναγός του Γκαίμπελς τον πρώτο χρόνο της δικτατορίας του,…, ήταν υποχρεωμένος να προσβλέπει και πρός τους Άγγλους, που αποτελούσαν το μόνιμο στήριγμα της δικτατορίας του, με υπερκυβερνήτες της χώρας τους Άγγλους πρεσβευτές … , οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις φερόταν όπως οι παλαιοί Βρεταννοί τοπάρχες των Ινδιών…”. Να δούμε και τα επιτεύγματα σε διπλωματικό επίπεδο που λόγο του αδιεξόδου έιχαν οδηγήσει σε μια τέτοια “ουδετερότητα” που ουσιαστικά ήταν απομονωμένη απο όλους τους γειτόνους της και να αποβλέπει σε στήριξη μόνο απο την Αγγλία, η οποία δεν ήρθε ποτέ. Είναι χαρακτηριστικά αυτά που γράφει ο κόμης Τσιάνο στο ημερολόγιο στις 16 Ο διπλωματικός χειρισμός του Ελληνικού ζητήματος έγινε κατα αριστουργηματικόν τρόπον. Επετύχαμεν να απομονώσωμεν την Ελλάδα και να την εξαναγκάσωμεν να πολεμήση μόνη. Αλλά ο ιταλικός στρατός απέτυχεν εις το έργον του.”
    Είχε, λοιπόν, εύκολο έργο ο Ιταλικός και ήταν ακόμα πιο εύκολο αφού η οχύρωση της χώρας ήταν προβληματική. Η “γραμμή Μεταξά” είχε ονομαστεί “ασύνδετος σειρά οχυρών” ( Γιάννης Κουχτσόγλου, Η Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος, βιβλίο 4ο, σελ. 536) μιας και πίσω απο τα μεγάλη σε απόσταση μεταξύ τους οχυρά δεν υπήρχαν ζώνες αντίστασης για να μπορεί να αποκρουστεί μια επίθεση. Και όχι μόνο αυτό,αλλά και τα κυριότερα στρατηγικά σημεία της Β. Ελλάδας (Αξιός, Μπέλες και Θεσ/κη) έμεναν ανοχύρωτα γιατί έτσι πρόσταζε το Βαλκανικό Σύμφωνο που εδώ και χρόνια κανείς δεν λάμβανε υπόψη του. Η σημασία όλων αυτών θα φανεί μεταγενέστερα με τη Γερμανική επίθεση. Αλλά ακόμα και η Ήπειρος που δεν υπαγόταν σε κανένα βαλκανικό Σύμφωνο περέμεινε ανοχύρωτη.
    Αλλά, αν δούμε και πιο απλά πράγματα όπως να ύπάρχει επάρκεια σε πολεμφόδια και τρόφιμα για τις μαχόμενες ελληνικές δυνάμεις θα διαπιστώσουμε απο τις μαρτυρίες της εποχής, ότι υπήρχαν εγκληματικές ελλέιψεις. Λέει ο αρχιστράτηγος Ππάγου: “ Ότε επήλθε η ελληνοιταλική σύρραξις, εισήλθομεν εις τον πόλεμον με τας κάτωθι προβλέψεις και δεδομένα: 1) Επάρκεια πυρομαχικών γενικής εφεδρείας δια τα πλείστα των πυρομαχικών τρίμηνος… 3) Τρόφιμα: θα έδει, ως ελέχθει, να έχομεν απόθεμα 60 ημερών. Ενώ ο ναύαρχος Επ. Καββαδίας έγραφε οτι το υλικό μας ουσιαστικά είναι 2 αντιτορπιλλικά, μιας και τα υποβρύχια ήταν υπερήλικα και τα υπόλοιπα αντιτορπιλλικά ελαττωματικά,ενώ ουσιαστικά αεροπορία δεν είχε η Ελλάδα όσο και αν τα προηγούμενα χρόνια λάμβανε ο “έρανος υπέρ αεροπορίας” που συγκέντρωσε εκατομμύρια που κατέληξαν στα χέρια των αυλικών του δικτάτορα. Αυτά σχετικά με το αξιόμαχο του ελληνικού στρατού.
    Όσον άφορα την “πίστη και το φρόνημα που καλλίεργησε η μεταξική περίοδος” είναι αντιπροσωπευτική η Εθνική Οργάνωση Νεολαίας (ΕΟΝ) που οργανωμένη κατά τα πρότυπα της ναζιστικής νεολαίας, οι νεολαίοι της δεν δίσταζαν να καταδώσουν ακόμα και τους γονείς τους, αν αντιλαμβανόταν οτι ιδεολογικά δεν ταυτιζόταν με τη 4η Αυγούστου για τέτοια ηθικά ανύψωση μιλάμε.
    Αλλά μόνο οτι το φασιστικό καθεστώς του Μεταξά παρέδωσε τις εκατοντάδες των αγωνιστών του αντιδικτατορικού μετώπου που ήταν φυλακισμένοι στους γερμανοιταλούς κατακτητές, το κατατάσει στις συνειδήσεις σαν ένα απο τα πιό προδοτικά καθεστώτα που έχουν βασανίσει τον ελληνικό λαό.
    Τέλος για να μην υπάρχουν πλάνες σχετικά με το σε ποιόν ανήκει το αντιφασιστικό “ΟΧΙ¨ της 28ης Οκτωβρίου παραθέτουμε ενα μικρό απόσπασμα του Τ. Βουρνά: “ Ωστόσο γνώριζε (ο Μεταξάς) πως δεν υπήρχε άλλη οδός ούτε για αυτόν ούτε για το καθεστώς του, απο την οδό της εθνικής αξιοπρέπειας και της αρετής, που την είχε εκλέξει ο λαός και μόνο, όταν αυτός (ο Μεταξάς) ταλαντευόταν ανάμεσα στις ιδεολογικές του προτιμήσεις (φασίστες) και τους Άγγλους προστάτες του.

    Για τους Ιθαγενείς, Σεβέκ

  8. Παράθεμα: Περιοδικό Άρδην – Εφημερίδα Ρήξη – Για την 28η Οκτωβρίου 1940*

περιμένουμε τα σχόλιά σας!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s