Το βράδυ της έκτης Δεκεμβρίου 2008 ο μπάτσος-ράμπο Επαμεινώνδας Κορκονέας δολοφονεί εν ψυχρώ τον δεκαπεντάχρονο μαθητή Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο. Κομμάτια της κοινωνίας σαν να περίμεναν κάτι από καιρό για να την βγάλει από την ύπνωση της κατανάλωσης. Με αφορμή την δολοφονία και με ενοποιητικό στοιχείο την αντίδραση στην αστυνομική αυθαιρεσία στις περισσότερες πόλεις της Ελλάδας πλήθος κόσμου με κυρίαρχη τη νεολαία συμμετέχει σε μαζικές κινητοποιήσεις.

Ο κυρίαρχος λόγος όμως ήταν τα συσσωρευμένα αδιέξοδα που βιώνει η ελληνική κοινωνία που είναι κοινωνικά και οικονομικά αφού ζει μέσα στην επισφάλεια σε συνδυασμό με την εντεινόμενη οικονομική κρίση και την ανεργία  και δεν ξέρει ποιο θα είναι το μέλλον της.  Παράλληλα όμως, το αδιέξοδο είναι πολιτισμικό και αξιακό αφού απουσιάζουν τα συλλογικά πρότυπα και αξίες τα οποία θα τον οδηγήσουν να αντισταθεί πραγματικά.

Το ξέσπασμα του Δεκέμβρη όχι μόνο δεν μπόρεσε να δώσει απαντήσεις σε όλα αυτά τα προβλήματα, αλλά αποτέλεσε εντέλει μέρος του αδιεξόδου. Κι αυτό γιατί η πολιτική κρίση, ο ατομικισμός και ο μηδενισμός είχε εισχωρήσει και σε όσους κατέβηκαν στους δρόμους. Γι’ αυτό και οδήγησε στον παροξυσμό τον φαύλο κύκλο της βίας, που είχε ήδη ξεκινήσει από τις φοιτητικές κινητοποιήσεις του 2006. Μιας βίας αυτιστικής που αρνείται πεισματικά να μετέχει στην κοινωνική ζωή, γι’ αυτό και πολύ συχνά καταλήγει να καταφέρεται ενάντιά της.

Εντέλει, αυτό που κατάφερε ο ‘Δεκέμβρης’ όμως ήταν να θέσει επιτακτικά ένα κεντρικό ερώτημα σε όλη την ελληνική κοινωνία, τόσο σε αυτούς που ήταν υπέρμαχοι και σε αυτούς που τον αποκήρυξαν: Το πως θα βγούμε από τα αδιέξοδα που βιώνουμε, κομμάτι των οποίων υπήρξε και αυτό ακριβώς το ίδιο το ξέσπασμα; Στην βάση αυτού του ερωτήματος, στην βάση αυτής της αγωνίας ήταν που συμβολικά ο ‘Δεκέμβρης’ έδωσε μια σημαντική ώθηση σε μια ολόκληρη γενιά νέων να αρχίζει να ξυπνάει από τον λήθαργό της, προχωρώντας σε μια σταδιακή, όσο και αντιφατική πολιτικοποίηση. Κι αυτό είναι ένα σημαντικό βήμα, εάν αναλογιστούμε ότι πριν από μερικά χρόνια, μεταξύ των νέων κυριαρχούσε η φυγή στην Αράχωβα, τη Μύκονο, και το Μπίγκ Μπράδερ.

Από εκεί και πέρα, είναι ευθύνη όλων μας και ιδιαίτερα της νεολαίας, να καταλάβει πως το μέλλον της είναι άμεσα συνδεδεμένο με το μέλλον αυτού του τόπου. Να οργανωθούμε στους κοινωνικούς μας χώρους αλλά και σε κεντρικό επίπεδο, για να συγκροτήσουμε ένα κίνημα αντίστασης και παράλληλα οικοδόμησης. Αντίστασης στην ισοπέδωση της παγκοσμιοποίησης, του νέο-οθωμανισμού και του ντόπιου κεφαλαίου και οικοδόμησης σχέσεων και δομών κοινωνικής αλληλεγγύης που θα εμπεριέχουν έννοιες όπως της κοινότητας, της άμεσης δημοκρατίας, της συλλογικής ελευθερίας και της αξιοπρέπειας. Συγχρόνως βέβαια με την ενασχόληση και ανάπτυξη του πολιτισμού, της τέχνης, της γνώσης αλλά και την ευαισθησία γύρω από τα οικολογικά προβλήματα. Ένα κίνημα που τελικά θα καταφέρει να κάνει την σύνδεση της παράδοσης και των συλλογικών προτύπων αντίστασης (που τόσα έχει αυτός ο τόπος) με τις σύγχρονες ιδέες και λύσεις για να δημιουργήσει το δρόμο που θα μας βγάλει από τα αδιέξοδα που βιώνουμε. Μόνον έτσι, ο χαμός του Α. Γρηγορόπουλου θα έχει δώσει καρπούς για μια καλύτερη ζωή.

Μοϊκανός

«Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα αλλά περί αρετής»

Ο Κυριάκος Μάτσης γεννήθηκε στο Παλαιχώρι της επαρχίας Λευκωσίας στις 23.1.1926. Μετά την αποφοίτησή του από το δημοτικό σχολείο του χωριού, πηγαίνει στο Γυμνάσιο της Αμμοχώστου, όπου διακρίνεται για την πνευματική και εθνική του δράση. Φοίτησε στη Γεωπονική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όπου ανέπτυξε μεγάλη δράση και χάρη στα ρητορικά του προσόντα διακήρυττε τις απόψεις του για την Κύπρο. Ο Γεώργιος Παπανδρέου, τον αποκαλεί «αηδόνι της Κύπρου», όταν τον ακούει να μιλά με πάθος για το Κυπριακό σε κάποια φοιτητική εκδήλωση. Το 1956, παρόλο που ήταν ήδη ενταγμένος στον Αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. ιδρύει την Εθνική Φοιτητική Ένωση Κυπρίων Θεσσαλονίκης (Ε.Φ.Ε.Κ.) δείχνοντας την προσπάθεια να προωθήσει τον αγώνα για την ένωση του νησιού με την Ελλάδα σε ολόκληρο τον Ελληνισμό.

Την 1η Απριλίου 1955 αρχίζει ο Εθνικό-απελευθερωτικός Αγώνας της ΕΟΚΑ. Γράφει ο Γεώργιος Γρίβας Διγενής στα απομνημονεύματά του:

«Ο Μάτσης εκ των πρώτων κατετάγη εις την Οργάνωσιν. Στρατιώτης του καθήκοντος, αγνός και τίμιος, υπόδειγμα, εις τους υφισταμένους του εμψυχωτής, εισήλθεν εις τον αγώνα με την φλόγα της αυτοθυσίας και την δίψαν να επιτελέσει έργον μεγάλο».

Με την κατηγορία ότι ανήκει στην ΕΟΚΑ, ο Κυριάκος Μάτσης συλλαμβάνεται από τους Άγγλους αποικιοκράτες στις 9 Ιανουαρίου 1956 και τον αποστέλλουν στα ανακριτήρια της Ομορφίτας. Ο Μάτσης αρνείται να δώσει οποιαδήποτε πληροφορία όσον αφορά την οργάνωση. Τέτοια αξιοπρέπεια και πίστη στον αγώνα δεν την περίμεναν οι στυγνοί ανακριτές. Γι’ αυτό θα τον απομονώσουν και θα υποστεί τα φρικτότερα των βασανιστηρίων: Χτυπήματα, αϋπνία, ηλεκτροσόκ, αδιάλειπτες και επί εικοσιτετραώρου βάσεως ανακρίσεις. Σε καμία όμως περίπτωση η ψυχή του δεν λυγίζει.

Ο Στρατάρχης Χάρντινγκ επιχειρεί να τον εξαγοράσει για να καταδώσει τον Διγενή, με το μυθικό για την εποχή εκείνη ποσό του μισού εκατομμυρίου λιρών. Ο Κυριάκος Μάτσης, όμως, δίνει μάθημα αγωνιστικής αρετής στους βασανιστές του και είχε το θάρρος να βροντοφωνάξει κατάμουτρα στον σκληρό αποικιοκράτη Χάρντινγκ, κτυπώντας τη γροθιά του στο τραπέζι:

«Εξοχότατε, ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής. Λυπούμαι, διότι με έχετε προσβάλει με την πρότασή σας».

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1956, ο Κυριάκος Μάτσης δραπετεύει και διορίζεται Τομεάρχης της επαρχίας Κερύνειας. Στις 19 Νοεμβρίου του 1958 ο Μάτσης, ύστερα από προδοσία, βρισκόταν στο καταφύγιό του, περικυκλωμένος από Άγγλους στρατιώτες. Τελευταία πράξη, της αέναης πάλης του Κυριάκου Μάτση ήταν όταν μέσα από το κρησφύγετό του στο Δίκωμο, βροντοφώναξε στη μία και τριάντα το μεσημέρι της 19ης Νοεμβρίου 1958:

«Όχι. Δεν παραδίδομαι. Αν θα βγω, θα βγω πυροβολώντας».

Ήταν έτοιμος για τον θάνατο. Τον είχε προβλέψει στα γράμματά του, τον είχε αναλύσει στους φιλοσοφικούς στοχασμούς του, τον είχε με σιγουριά καταγράψει στο ημερολόγιό του, τον είχε τραγουδήσει. Είχε υπογραμμίσει στο βιβλίο «Σιδηρά Διαθήκη» του Δημητρακοπούλου:

«Έκλεξε όσον ημπορής τον τρόπον του θανάτου σου, ένας ωραίος θάνατος είναι συνήθως η ευγενεστέρα πράξις της ζωής!».

Τρία πράγματα σκέφτηκε να κάνει: να κάψει τα έγγραφα της ΕΟΚΑ, να διώξει τους δύο συντρόφους του και να γεμίσει το όπλο του. Οι Άγγλοι αν και πολύ περισσότεροι φοβήθηκαν και προτίμησαν τη σιγουριά της ρίψης χειροβομβίδων. Ο Μάτσης εκείτετο διαμελισμένος από την έκρηξη της χειροβομβίδας στο μικρό του κρησφύγετο, αλλά η ψυχή του είχε βρει τη θέση της στο πάνθεον των ηρώων.

Έντεκα μήνες πριν από το πέρασμα τού Μάτση στην αθανασία, σε επιστολή προς τους γονείς του, φανερώνει το πώς θα αντιμετώπιζε το τελευταίο προσκλητήριο της πατρίδος:

«Πιστεύουμε ότι κάθε θυσία μας δεν πηγαίνει άδικα και εσείς να είστε περήφανοι για μας. Αν ο καλός Θεός μας επιφυλάσση την λαμπράν τύχη να δώσωμεν την ζωήν μας για την πατρίδα, τότε η χαρά σας πρέπει να είναι απέραντη. Δεν ξέρω αν μπορεί να ονειρευτεί ένας άνθρωπος καλύτερη τύχη από αυτήν. Και δεν μπορώ να σκεφθώ γονείς που να είναι πιο περήφανοι παρά για τα παιδιά τους που έπεσαν για την πατρίδα».

Ο Μάτσης υπήρξε λαμπρός επαναστάτης και πιστός στο σκοπό του Αγώνα που διεξήγαγε, την Απελευθέρωση-Αυτοδιάθεση και ένωση της Κύπρου με την υπόλοιπη Ελλάδα. Πολλοί είναι αυτοί που καταχραστήκανε το όνομά του. Ο θάνατός του δείχνει ότι θυσιάστηκε μόνον δια την Ελλάδαν και την Ένωσιν κι όχι για να χρησιμοποιεί κανείς σήμερα το όνομά του σε μεγαλόστομες διακηρύξεις.

«Να γιατί δεν νοιάζομαι αν τη γη αυτή τη ζουν Τούρκοι, Έλληνες, Εβραίοι… Εκείνο που έχει αξία είναι να τη ζουν αυτοί που την ποτίζουν με τον ιδρώτα τους και να περπατούν πάνω της ελεύθεροι, διαφεντευτώ της, κυρίαρχοί της».

Αυτή η φράση αποτυπώνει χαρακτηριστικά το πώς ήθελε να δει ο αγωνιστής του ΕΟΚΑ, Κυριάκος Μάτσης την Κύπρο. Ελεύθερη για τους ανθρώπους που ζούσαν πάνω της.

Πενταδάκτυλος

(κάντε “κλίκ” στην φωτογραφία για να δείτε το κανονικό μέγεθος)

Όταν ακούω κάποτε στα βέβαια αυτιά μου

ήχους παράξενους ψίθυρους μακρινούς

όταν ακούω σάλπιγγες και θούρια

λόγους ατέλειωτους ύμνους και κρότους

όταν ακούω να μιλούν για την ελευθερία

για νόμους ευαγγέλια για μια ζωή με τάξη

όταν ακούω να γελούν

όταν ακούω πάλι να μιλούν εγώ πάντα σωπαίνω.

Μα κάποτε που η κρύα σιωπή θα περιβρέχει τη γη

κάποτε που θα στερέψουν οι άσημες φλυαρίες

κι όλοι τους θα προσμένουνε σίγουρα τη φωνή

θ’ ανοίξω το στόμα μου

θα γεμίσουν οι κήποι με καταρράχτες

στις ίδιες βρώμικες αυλές τα οπλοστάσια

οι νέοι έξαλλοι θ’ ακολουθούν με στίχους χωρίς ύμνους

ούτε υποταγή στην τρομερή εξουσία.

Μ. Κατσαρός

Δείτε επίσης τα κείμενα

Γ. Χατζόπουλος: Για την εξέγερση του Νοέμβρη του 1973

Γ. Καραμπελιάς: Τι πέτυχε η Χούντα;

Γ. Καραμπελιάς: Το νόημα του Πολυτεχνείου σήμερα

Το τελευταίο διάστημα στους πολιτικούς χώρους των πανεπιστημίων εντάθηκε η συζήτηση για την ανασυγκρότηση της ΕΦΕΕ, Το Τριτοβάθμιο συνδικαλιστικό όργανο των Φοιτητών παραμένει ανενεργό από το 1996, εξέλιξη που αιτιολογείται, τόσο από το πολιτικό καιροσκοπισμό των ηγεσιών των «κοινοβουλευτικών» συνδικαλιστικών ελίτ, όσο και από το «ψευδοεπαναστατισμό» μιας ξύλινης και αναποτελεσματικής φοιτητικής γραφειοκρατίας του εξω-κοινοβουλίου.

Οι διαδρομές ωστόσο του Φοιτητικού Κινήματος, έρχονται σήμερα να μας οδηγήσουν σε δύο σαφή συμπεράσματα. Πρώτον, γίνεται πλέον ξεκάθαρα εμφανής η ανάγκη διαμόρφωσης ενός ισχυρού πανελλαδικού συνδικαλιστικού οργάνου, που θα εκφράζει σε κεντρικό επίπεδο τις ανάγκες και τις διεκδικήσεις των φοιτητών. Χώρια που, τότε, ο καθένας θα βρεθεί προ των ευθυνών των απόψεών του, καθώς θα καταγράφεται σαφώς η πανελλαδική του θέση, μην αφήνοντας πλέον περιθώρια για την παραδοσιακή διπλοπροσωπία που χαρακτηρίζει τις μεγάλες παρατάξεις και ιδιαίτερα τη ΔΑΠ και την ΠΑΣΠ.

Δεύτερον, γίνεται εμφανώς αντιληπτή η ανάγκη των «ελίτ» της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, να παραμείνει ένα ακαθόριστο πανελλαδικό συνδικαλιστικό πλαίσιο για τα πανεπιστήμια. Η όποια κινηματική δυναμική της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, εμφανίζεται μόνο στα ασφαλή όρια του Πανεπιστημίου διότι ο φοιτητικός συνδικαλισμός ανδρώνεται έξω από τα βασικά χαρακτηριστικά του εγχώριου Συνδικαλιστικού Κινήματος (Κεντρικά όργανα, ισχυρές συνδικαλιστικές παρατάξεις), όπου εκεί ο λόγος του «αριστερισμού» είναι έκδηλα μειοψηφικός. Αυτό συμβαίνει αφενός γιατί ο λόγος τους δεν ανάγεται σε ένα ευρύτερο όραμα απαντητικό στις καθημερινές ανάγκες των εργαζομένων και αφετέρου διότι οι εργαζόμενοι δεν βρίσκονται σε ένα ανάλαφρο νεανικό «επαναστατισμό». Στην πραγματικότητα λοιπόν, το «σαμποτάζ» στην ανασυγκρότηση της ΕΦΕΕ δεν αποτελεί την αρχή μια ευρύτερης αποδήμησης της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας αλλά στη βάση της, την ολόπλευρη και μανιώδη συντήρηση άλλων μικρο-γραφειοκρατιών που κερδίζουν από τις ‘χύμα καταστάσεις’ και την διάλυση που επικρατεί τόσον καιρό στους φοιτητικούς χώρους.

Εδώ αξίζει ωστόσο να σημειώσουμε κάτι ιδιαίτερα προβληματικό. Η παρουσία και η διαιώνιση αυτή της λογικής λειτουργεί αποτρεπτικά στην διαμόρφωση ενός γνήσιου φοιτητικού κινήματος, ικανού να ανατρέψει τόσο τα αγοραία συμφέροντα που λυμαίνονται το Δημόσιο Πανεπιστήμιο, όσο και τους κομματικούς κύκλους, που λειτουργούν σαν υποομάδες προώθησης μια νέας εκλογικής πελατείας. Απλούστερα, τα κινήματα που αφουγκράζονται και καθοδηγούνται από τα παρωχημένα λόγια του «αριστερισμού», από πριν έχουν επιλέξει να απομονώνονται και εντέλει να μειοψηφούν, εγκαταλείποντας στην πραγματικότητα την πολιτική διαπάλη με τους συντηρητικούς κύκλους, αδιαφορώντας στην ουσία για την ευρύτερη συσπείρωση των φοιτητών και κυρίως την ριζοσπαστικοποίηση τμημάτων τους.

Τα δύο αυτά συμπεράσματα, οδηγούν σε μια διττή πρόταση. Η Ιστορική παράδοση της ΕΦΕΕ αιτιολογεί πλήρως το γεγονός, ότι το συγκεκριμένο όργανο θα κλιθεί να παίξει αργά ή γρήγορα το ρόλο του κεντρικού Τριτοβάθμιου Συνδικαλιστικού οργάνου των Φοιτητών. Είναι βέβαιο, το γεγονός πως οι ισχύοντες συσχετισμοί δυνάμεων, εμφανώς θα καθορίσουν ένα αρνητικό περιεχόμενο για τον φοιτητικό χώρο.

Ωστόσο αυτό δεν πρέπει να μας προβληματίζει. Διότι για παράδειγμα η ΕΦΕΕ είχε εντελώς διαφορετική στάση όταν ξεκινούσαν οι κινητοποιήσεις για το νόμο 815 και η μαζικότητα της γνήσιας αντίδρασης των φοιτητών οδήγησε στην υιοθέτηση του περιεχομένου των «από τα κάτω». Αντίθετα, έτσι μόνο γίνονται αντιληπτές οι αντιθέσεις του εγχώριου συνδικαλιστικού κινήματος και θα οδηγήσουν άμεσα στην εμβάθυνση των τακτικών και των πολιτικών προταγμάτων των φοιτητικών χώρων. Στην ουσία θα καταστραφούν άμεσα οι πολιτικές «ψευδαισθήσεις» που παράγονται εξαιτίας της απόστασης μεταξύ πανεπιστημίων και κοινωνίας και οδηγούν στην παρασιτική μετάλλαξη των κινηματικών διεργασιών.

Από την άλλη είναι ανάγκη ο θεσμός αυτός, να ξεπεράσει τη κομματική ή «κοινοβουλευτική» του φύση, να υιοθετήσει κοινοτιστικές μορφές λειτουργίας (αιρετοί και ανακλητοί εκπρόσωποι, αμεσοδημοκρατικές μορφές λήψεις αποφάσεων, συντονισμός με πανευρωπαϊκές φοιτητικές ενώσεις) και να βασιστεί στις αρχές του καταστατικού της (εδώ αξίζει να αναφέρουμε πως συντάκτης του ήταν ο Στέλιος Ράμφος, που το συνέταξε με πρότυπο τις γαλλικές συνδικαλιστικές ενώσεις).

Η διπλή ωστόσο αυτή πρόταση, δηλαδή της ανασυγκρότησης του ιστορικού Πανελλαδικού φορέα, στα πλαίσια μια εμπεδωμένης αμεσοδημοκρατικής του λειτουργίας, μπορεί να ξεκινήσει μόνο, από τα «μέσα». Δηλαδή είναι ανάγκη, ομάδες ή συλλογικότητες, που δρουν σε μια τέτοια δημοκρατική βάση και υιοθετούν μια εναλλακτική κινηματική λογική, αντιπαραθετική στις περπατημένες των «αριστεριστών» συναδέλφων τους να εκφράσουν και υποστηρίξουν τις λογικές τους και τις δομές τους και να μην ενσωματωθούν αμαχητί στα εύκολα και ανεύθυνα όρια του διαλυτικού αριστερισμού.

Ντιούη

1959 – 2009

50 Χρόνια Κυπριακής Δημοκρατίας

ΟΧΙ στη διάλυσή της με νέο Σχέδιο Ανάν

στην  αίθουσα του Πολεμικού Μουσείου

(Βασ. Σοφίας και Ριζάρη 2, Μετρό «Ευαγγελισμός»)

Δευτέρα, 9  Νοεμβρίου 2009, ώρα 7.00 μ.μ.

Ομιλητές:

Βάσος Λυσσαρίδης

επ. Πρόεδρος ΕΔΕΚ (Κύπρος)

Γεώργιος Λιλλήκας

πρ. Υπουργός Εξωτερικών (Κύπρος)

Γεώργιος Κασιμάτης

Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών

Μάνος Μεγαλοκονόμος

Πρέσβυς ε.τ.

Συντονιστής: Μανώλης Μηλιαράκης

Δημοσιογράφος, Πρόεδρος Σ.Ε.Υ.Α.Ε.Κ.

Θα ακολουθήσει συζήτηση

Η καθίζηση των μεσοστρωμάτων στην Ελλάδα

1. Η διεύρυνση των μεσοστρωμάτων στη μεταπολίτευση

Η κρίση της μεταπολίτευσης δεν είναι μόνον κρίση οραμάτων, ιδεών, κομμάτων ή κρίση πολιτισμού. Είναι μια κρίση συνολική, που αφορά ολόκληρο τον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό. Κι εάν πλέον, πολύ συχνά, γίνονται αναφορές στις πολιτικές ή στις ιδεολογικές διαστάσεις της κρίσης, η κοινωνική της διάσταση παραμένει μέχρι σήμερα σχεδόν άρρητη, λες και οι ποικιλώνυμοι αναλυτές και σχολιαστές των δημόσιων πεπραγμένων της χώρας να θέλουν να την ξορκίσουν. Κι όμως, αυτή ερμηνεύει σε βάθος την φύση των αδιεξόδων που βιώνουμε σήμερα σε τούτο το παράταιρο ελληνικό τέλμα και, πέρα από την ερμηνεία ορισμένων φαινομένων, μπορεί να εξηγήσει και την ανυπαρξία των διεξόδων που αναζητούμε στην παρούσα περίοδο. Αλλά ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι.

Έχουμε αναφερθεί πάρα πολλές φορές από τις σελίδες της Ρήξης και του Άρδην, το πώς η μεταπολίτευση –κύρια δια της πασοκικής αλλαγής– προκάλεσε την εντυπωσιακή διεύρυνση των μεσαίων τάξεων, σηματοδότησε την αναβάθμιση διάφορων εργατικών και αγροτικών στρωμάτων. Και γνωρίζουμε όλοι, ότι τούτο συνέβη με τους όρους της σοσιαληστείας και του πασοκικού αμοραλισμού της δεκαετίας του 1980, η οποία επιφύλασσε την διαστροφή όλων των λαϊκών θεσμών και υποδομών σε μηχανισμούς ιδιοποίησης του κοινωνικού πλούτου, από τις συνδικαλιστές, κρατικές και τοπικο-αυτοδιοικητικές γραφειοκρατίες.

Αυτή η διαδικασία θα ολοκληρωθεί σ’ ένα δεύτερο κύμα μετασχηματισμών, οι οποίοι θα ολοκληρωθούν κατά την διάρκεια της εκσυγχρονιστικής περιόδου και θα αλλάξουν ριζικά την όψη της χώρας μας, βυθίζοντάς τη κοινωνικά σε μια πολύ δύσκολη αντίφαση. Σ’ αυτήν την φάση ολοκληρώνεται τόσο η διεύρυνση των μεσοστρωμάτων, όσο και η παρασιτοποίησή τους, η εξάρτησή τους είτε από το κράτος (είτε ως δημόσιοι υπάλληλοι, ή ως καταναλωτές επιδοτήσεων και επιδομάτων) είτε από τις τράπεζες.

Οι παράγοντες που θα σηματοδοτήσουν αυτές τις αλλαγές, είναι πολλοί και ποικίλοι. Θα μπορούσαν, όμως, να ανακεφαλαιωθούν σε μια φράση, που δεν είναι άλλη από την ‘προσαρμογή’ της χώρας, στην νέα εποχή της παγκοσμιοποίησης. Πρόκειται, όμως, για ένα παζλ που έχει πολλά κομμάτια. Αφορά, ας πούμε, στο πως μετασχηματίστηκε η ελληνική αγροτιά από παραγωγός τάξη σε… καταναλωτή επιδομάτων στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Αγροτικής Πολιτικής. Ή το πώς, ας πούμε, η αποβιομηχάνιση και η αποδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού, προκάλεσε την περαιτέρω ενίσχυση του τριτογενή τομέα, και ιδιαίτερα κλάδων όπως ο τουρισμός, η βιομηχανία της διασκέδασης κ.ο.κ.

Στο επίκεντρο αυτού του παζλ, όμως, βρίσκεται ένα φαινόμενο-κλειδί το οποίο επέτρεψε στην ολοκλήρωση αυτού του μετασχηματισμού, τόσο με την έννοια ότι την επιτάχυνε όσο και διότι απέτρεψε την ανάδυση σοβαρών κοινωνικών κλυδωνισμών. Και τούτο είναι η μετανάστευση.

2. Ο πολλαπλός ρόλος της μετανάστευσης

Τα μεγάλα ρεύματα της μετανάστευσης που κατέφθασαν στην Ελλάδα από το 1990 κι έπειτα επηρέασαν ριζικά την φυσιογνωμία των μεσοστρωμάτων στην Ελλάδα. Εντατικοποίησαν, θα λέγαμε, τον παρασιτικό εκφυλισμό τους κι αυτό μέσα από πολλές διαδικασίες. Η είσοδος φθηνών, μαύρων εργατικών χεριών στην ελληνική οικονομία, μπορεί να υποβάθμισε ένα μέρος των ντόπιων εργατικών στρωμάτων, αλλά σε μια κατ’ εξοχήν μικροϊδιοκτητική χώρα, όπου το εισόδημα από την εργασία δεν προσδιορίζει αποκλειστικά την ταξική θέση, και όπου επικρατούν συνθήκες έντονης κοινωνικής κινητικότητας, αναβάθμισε πλατιά στρώματα της κοινωνίας. Και τούτο, όπως είπαμε, από πολλές απόψεις. Για παράδειγμα, στον χώρο των κατασκευών,  επέτρεψε σε πολλούς Έλληνες οικοδόμους να εξελιχθούν σε μικρά αφεντικά ή εργοδηγούς, ενώ έμμεσα συνέβαλε στον πολλαπλασιασμό των θέσεων εργασίας μηχανικών και υπομηχανικών. Ύστερα, η απασχόληση ξένων εργατικών χεριών στον τουρισμό και το χωράφι, επέτρεψε σε πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τον μικρομεσαίο κλήρο να επιβιώσουν του έντονου ανταγωνισμού. Και το ίδιο συνέβη για πολλούς περιπτεράδες, ταβερνιάρηδες, καφετζήδες, βενζινοπώλες, και άλλους ελεύθερους επαγγελματίες.

Επιπλέον, τις αλλαγές δεν θα τις εντοπίσουμε μόνον στον χώρο της εργασίας αλλά στο σύνολο της καθημερινότητας: Μέσα σε 15 χρόνια, ο Έλληνας μικρομεσαίος απέκτησε ξένους να του καθαρίζουν το σπίτι, ξένους να του φτιάχνουν το εξοχικό, ξένους να φυλάν τα παιδιά και τους γέρους, ξένους να του σερβίρουν τον καφέ ή το φαγητό του, για να μην μιλήσουμε για τις σεξουαλικές υπηρεσίες που ‘απελευθερώθηκαν’ κυρίως στην ελληνική περιφέρεια.

Όλα αυτά, που συνέβησαν ταυτοχρόνως στην ελληνική καθημερινότητα  προκάλεσαν μια κολοσσιαία αλλαγή στην συνείδηση των μεσοστρωμάτων. Η εγκαθίδρυση οιωνεί δουλοκτητικών σχέσεων στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνίας παρήγαν και τις αντίστοιχες δουλοκτητικές συνειδήσεις.

Τούτο βέβαια δεν σημαίνει πως όλοι ήταν εξίσου κερδισμένοι ή ότι ξαφνικά η ζωή για τα ελληνικά μεσοστρώματα έγινε εύκολη. Οι εθνομηδενιστές παραποιούν αυτήν την πραγματικότητα υποστηρίζοντας ότι αίφνης όλοι οι Έλληνες μεταβλήθηκαν σε ‘εξασφαλισμένα αφεντικά’. Τούτο είναι μύθος, όπως μύθος είναι κι ότι εξαλείφθηκε η φτώχεια ή η ανέχεια και ο μόχθος. Θα μπορούσαμε όμως κάλλιστα να μιλήσουμε για το ότι η μετανάστευση, οι άλλοι παράγοντες στους οποίους προαναφερθήκαμε και ιδιαίτερα η συμμετοχή μας στην Ε.Ε., δημιούργησαν μια πολύ ασφαλής ψευδαίσθηση, ότι αίφνης γίναμε ‘Ευρωπαίοι’, ‘ανεπτυγμένοι’, ‘μητροπολίτες’. Όπως επίσης, είναι απολύτως αληθές ότι τροποποιήθηκαν οι έννοιες της φτώχειας, της ανέχειας και του μόχθου. Ότι πλέον φτωχός σήμαινε αυτός που χρωστάει τα περισσότερα στις τράπεζες και που μοχθεί για να τα αποπληρώσει και όχι αυτός που εργάζεται μόνο για να εξασφαλίσει τα μέσα της επιβίωσής του, δίχως να έχει πρόσβαση στην σφαίρα της κατανάλωσης.

3. Εθνική και κοινωνική υποθήκη

Όμως, η Ελλάδα είναι μια χώρα που αντιμετωπίζει τόσο ‘παραδοσιακά’ εθνικά προβλήματα –απειλείται από τον περιφερειακό τουρκικό ιμπεριαλισμό και είναι εξαρτημένη από τον αμερικάνικο, τόσο και ‘δομικά’ κοινωνικά προβλήματα, που προκύπτουν από την παρασιτική ένταξή της στο καπιταλιστικό κοσμοσύστημα, την καχεκτική παραγωγική της βάση, και κατά συνέπεια την παντοδυναμία του υδροκέφαλου κράτους-πάτρωνα των Αθηνών, και των πολιτικών τζακιών των μεγαλοεκδοτών και των καναλαρχών που το διαχειρίζονται.

Η επίλυση αυτών των προβλημάτων, όμως, απαιτεί μια εντελώς διαφορετική κοινωνική δομή. Απαιτεί μια στέρεα παραγωγική βάση που να δημιουργεί προϋποθέσεις αυτάρκειας να ανεξαρτησίας, ισχυρές λαϊκές τάξεις, και διανοούμενα στρώματα τα οποία να είναι δεμένα με την μοίρα και την πραγματικότητα του τόπου. Αυτή η πραγματικότητα θα μπορούσε να γεννήσει κινήματα ουσιαστικής αμφισβήτησης της εθνικής και της κοινωνικής μας αλλοτρίωσης.

Αντ’ αυτών όμως, η Ελλάδα πέρα απ’ ότι σημειώσαμε για τα λαϊκά της στρώματα, είναι επίσης και από τις πρώτες χώρες της Ε.Ε. στην εξαγωγή πτυχιούχων, φοιτητών και εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, δηλαδή υπόκειται συν τοις άλλοις και στις αποικιακές πρακτικές της ‘απομύζησης εγκεφάλων’. Έτσι, μια χώρα στα σύνορα μεταξύ Ανατολής και Δύσης, Βορρά και Νότου, μια χώρα που αντιμετωπίζει τόσες προκλήσεις στην ευρύτερή της περιοχή, τα Βαλκάνια και την Μέση Ανατολή, που πρέπει να αντισταθεί στην Νέα Τάξη και τον Τουρκικό νεο-οθωμανισμό, τείνει να καταντήσει –αποδεικνύοντας το πόσο δραματικά υπολείπεται των περιστάσεων που ορίζουν την μοίρα της– είναι μια χώρα ξένων γκαρσονιών.

Έτσι, στην πολιτική και ιδιαίτερα στα κινήματα κυριαρχούν οι πιο παρασιτικές σχεδόν μερίδες των μεσοστρωμάτων, εκείνοι που λειτουργούν ως μεταπράτες των ευρωπαϊκών πολιτικών ρευμάτων ή που προσεγγίζουν τα κοινά ως ιδεολογικά καλλιστεία, ως ένα παιχνίδι στο οποίο κερδίζει όποιος πάρει τις πιο εξωτικές ή τις ψευδεπίγραφα ριζοσπαστικές ιδεολογικές θέσεις.

Η καταθλιπτική κυριαρχία αυτών των μεσοστρωμάτων διαπερνά ολόκληρο το πολιτικό σκηνικό και του δίνει την ιδιαίτερη χροιά της. Υπό μια έννοια, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ των κατεστημένων πολιτικών θέσεων και ιδεολογιών, μάρτυρες των οποίων γινόμαστε καθημερινά, έρχονται σε δεύτερη μοίρα. Διότι στην Ελλάδα, κυριαρχεί ένα κόμμα αυτό του παρασιτικού μεσαίου χώρου:  Ο τρόπος με τον οποίον μιλάει η Ντόρα για τον ‘κοινωνικό φιλελευθερισμό’, η Τίνα Μπιρμπίλη και ο Γιωργάκης για την ‘πράσινη ανάπτυξη’, ο Τσίπρας για τον ‘δημοκρατικό σοσιαλισμό’, και τα Εξάρχεια για την ‘αυτονομία του προλεταριάτου’ είναι ο ίδιος. Αναφέρονται σε μια φανταστική χώρα, απολύτως ξεκομμένη από τα βαθύτατα αδιέξοδα της Ελλάδας, μιας χώρας που βρίσκεται μόνον στο μυαλό το δικό τους και των παρασίτων στα οποία απευθύνονται.

4. Κρίση και μηδενισμός.

Όμως πίσω από τις επιφανειακές διαφοροποιήσεις το μεσοαστικό παρασιτικό κόμμα έχει ένα ενιαίο, συνεκτικό πρόγραμμα: όλα είναι ζήτημα ατομικών δικαιωμάτων, επιδομάτων, μισθών και φοροαπαλλαγών. Η ελληνική κοινωνία δεν θέτει κανένα συλλογικό διακύβευμα πέρα από την διεύρυνση της ατομικής βολής και της κατανάλωσης.

Τούτη η αντίληψη βρίσκεται πίσω από κάθε μαζικό συλλογικό διάβημα που κατακλύζει την χώρα μας. Από το γεγονός, ότι η ‘κοινή γνώμη’ αρνείται επιμόνως να ασχοληθεί με τα σημαντικά προβλήματα που υποθηκεύουν το μέλλον της χώρας, αναδεικνύοντας αντ’ αυτών τα ‘ζητήματα της καθημερινότητας’. Ή από το ότι σύσσωμη η Αριστερά, τις περισσότερες φορές που θέτει ‘ταξικά αιτήματα’ ή που προσδιορίζει το ‘περιεχόμενο της κοινωνικής πάλης’, το κάνει πλήρως ευθυγραμμισμένη στη γραμμή του μεσοαστικού παρασιτισμού. Αρκεί να πόσα χρόνια έχουν περάσει από την τελευταία φορά που οι κυρίαρχοι στα σχολεία συνδικαλιστές της Αριστεράς έθεσαν ένα οραματικό αίτημα ή έστω μίλησαν, όχι για τα λεφτά τους, αλλά για την παιδεία. Εξάλλου, αυτό ακριβώς είναι και το περιεχόμενο που δίνουν τα Εξάρχεια στις έννοιες ‘ελευθερία’ και ‘αμφισβήτηση’. Ελευθερία από, και αμφισβήτηση οποιουδήποτε ορίου και περιορισμού επιβάλλεται στην απόλαυση και τη βολή που προσφέρει η καταναλωτική κοινωνία. «Θα λήστευες αόρατος μια τράπεζα; Ε, λοιπόν, κάποιοι το ‘καναν ορατοί»: Δεν υπάρχει καλύτερο δείγμα της νεοελληνικής παρασιτικής μεσοαστικής ιδεολογίας, της νέας θρησκείας που κυριαρχεί καταθλιπτικά στην τηλεοπτική και την πραγματική ζωή της χώρας από αυτό το σύνθημα που έγραφε μια κίτρινη αφίσα που κυκλοφόρησε δύο χρόνια πριν στην περιοχή των Εξαρχείων.

Όσο για την ιδεολογία αυτού του κόμματος, δεν είναι άλλη πέρα από αυτήν που εκφράζουν η σχολή του Λιάκου, της Ρεπούση και του Ιού της Κυριακής. Η γενικευμένη ‘αποδόμηση’ της εθνικής ιστορίας, της μνήμης των παραδόσεων και της ταυτότητας. Ταιριάζει εξάλλου γάντι στις ρωμαϊκού τύπου διαθέσεις του κοσμοπολίτη Έλληνα μητροπολίτη, ο οποίος επιθυμεί να καταναλώνει δίχως το βάρος του παρελθόντος, της μνήμης και της ταυτότητας. Κι επίσης, είναι εντυπωσιακός και ο συγχρονισμός: Διότι οι ντόκτορες της υπονόμευσης των συλλογικών ταυτοτήτων κατεδαφίζουν το ιστορικό μας παρελθόν και διαψεύδουν ό,τι μας ενώνει, με την ίδια μανία που το παράσιτο κατεδαφίζει τον φυσικό και τον κοινωνικό πλούτο της χώρας.

Αν αυτή η ‘ριζοσπαστική’ εκδοχή τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται και διογκώνεται συνεχώς, είναι κυρίως γιατί το σταδιακό ξεδίπλωμα όλων των αδιεξόδων της ελληνικής κοινωνίας, έχει μπλοκάρει την ομαλή ενσωμάτωση των νέων γενεών στο ελληνικό μεσοαστικό παράσιτο. Γι’ αυτό, εκδηλώνεται τώρα μια εκδικητική ‘αρνητικότητα’, ένα κίνημα καταστροφικής μανίας: Σε αντίθεση με αυτά που ισχυρίζονται ορισμένοι υποψήφιοι διδάκτορες που ανήκουν στην γραφειοκρατική αφρόκρεμα του «Δεκέμβρη», το γεγονός ότι τούτο το κίνημα δεν έχει αιτήματα και δεν αρθρώνει κανέναν λόγο δεν είναι προϊόν της ωριμότητάς του να κρατάει της αποστάσεις από κατεστημένες (sic) ιδεολογίες, αλλά δείγμα της υλικής μιζέριας και της διανοητικής ένδειας που χαρακτηρίζει την κοινωνική του βάση. Το προφίλ που διαμορφώνει ταιριάζει γάντι στην ψυχοσύνθεση των μεσοαστικών παρασιτικών αρπακτικών. Αρκεί κανείς να διαβάσει τις προκηρύξεις που κυκλοφορούν το διαδίκτυο: Καμία ιδεολογία, καμία κοινωνία, άρνηση της εργασίας, μίσος, αδιαμεσολάβητη βία και απαλλοτρίωση.

Αντί επιλόγου: Μια μορφή ζώης τελειώνει

Όποιος ζει όλες αυτές τις αντιφάσεις στο εσωτερικό τους, εύκολα διαμορφώνει την ψευδαίσθηση ότι βιώνει συγκρούσεις και μια βαθιά κοινωνική αναταραχή που θέτει τέλος στην ειρηνευμένη ευημερία του εκσυγχρονισμού.

Ως προς την ουσία του πράγματος, αυταπατάται οικτρά, και τούτο μπορεί να το ανακαλύψει πολύ εύκολα. Είναι προφανές ότι όλοι οι τυπικοί και άτυποι πολιτικοί πόλοι που υφίστανται σήμερα στην Ελλάδα είναι μέρος του προβλήματος και όχι η λύση του. Κι ότι όλες οι εκδοχές της μεταπολιτευτικής ιδεολογίας, από το ΠΑΣΟΚ και την ΝΔ του μεσαίου χώρου μέχρι την αριστερά και τους αντιεξουσιαστές, έχουν καταντήσει σήμερα δεινοσαυρικά απολιθώματα που αποτρέπουν την πραγματοποίηση οποιασδήποτε σοβαρής δημιουργικής ρήξης με τον παλιό κόσμο.

Γιατί η αναταραχή που βιώνουμε σήμερα, δεν σηματοδοτεί τίποτα άλλο από την εξάντληση της ιστορικής προοπτικής των διευρυμένων μεσοστρωμάτων της μεταπολίτευσης. Μια μορφή ζωής, εκείνην του νεοέλληνα σε ευημερία μικροαστού δείχνει να τελειώνει.

Το πρόβλημα είναι ότι κατά την διάρκεια της κυριαρχίας του οδήγησε σε επιλογές που απειλούν να υπονομεύσουν οριστικά την ίδια την εθνική και την κοινωνική συνοχή της χώρας. Η κάθοδός του απειλεί να συμπαρασύρει την Ελλάδα. Διότι είναι μάλλον τραγικά λίγος για να αντιμετωπίσει την καθολική κρίση που έχει ξεσπάσει, με τα εθνικά ζητήματα, την πτώχευση της οικονομίας, και το μεταναστευτικό να ετοιμάζονται να εκραγούν ταυτόχρονα.

Προς το παρόν, βέβαια, κανείς δεν φαίνεται να έχει συνείδηση της κρισιμότητας της κατάστασης. Ίσως γιατί, το ελληνικό μεσοαστικό παράσιτο αντιμετωπίζει την κρίση ομοιοπαθητικά. Όπως λέει και το άσμα, το μόνο που επιθυμεί είναι ‘να χορεύει και να κάνει εμετό’…

Σκαντζόχοιρος

Την συνέχεια μπορείτε να την διαβάστε εδώ

Η Ομάδα Μελέτης Κυπριακού ξεκινά κύκλο συζητήσεων με θέμα τις ιστορικές, κοινωνικές και γεωπολιτικές διαστάσεις του Κυπριακού, με εισηγητή το Γιώργο Καραμπελιά. Η πρώτη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, στις 7:30 μ.μ. στα γραφεία του Άρδην και της Ρήξης (Θεμιστοκλέους 37 – 2ος όροφος).

…ή ο Ντιούη περιηγείται στις νέες τεχνολογίες…